D

Vt

>v

HARVARD UNIVERSITY.

LIBRARY

MUSEUM OF COMPARATIVE ZOOLOGY

LlBRARY OF

SAMUEL GARMAN

SjiUi^i<i^ L i^^lt-

SEP I 1328

4

I ^A N I

«^^^.*^:^c»

OLOMVCENSIS JEPISCOPVS

crfartKi eJlyBe PifcinU et PifciuijHiin cUtdun*

tw naturlslibtiquifjqiic j -ytdQcliJJimt^ita

adrcmfamiliarcm augcndam uttlif

fimi.adiUuflrem uirum

^ntomum Fug-^

gerum.

/^

ITEM XEN OCR.ATIS DE ALIMENTO

«X a^uatilibus Gricce & Latine nunc primum

aditus:cum fcholijs Qon-

ladiGefneri.

1 ANTS Dubrauius ,po{lcl
cloanncm Olomuccnfcm
nominauir,fcnpfitfatislu-
__„^ ^^^_^ cuIenterhiftoriamBocmi-
cam li bris X X X 1 1 L imprcflls in oppi«*
do MorauisProftannajincff*
cinaloannis Gunthcritr
annoanatoChri
ilo MDLIL

1 O A N N E S D E r

G R^ T I ^ HVI SCQV V S

Olomucenfis > -Francirco Tliurioni,
cadem gratia Epifcopo
Nitricnii. S.

\^ I B EL LV M hunc dc pifiinU»
Quem ifjflin6iuhoytatuq] ntcmorandi Stanif-
lai Thuy^^nis , tui quidcmpatrui, mei autem
patrii mans qkampatroni^ ab hinc annos if-
ne multosypriuatus adhuc^ ad ^ntomum Fug
lerum famtli£ ue/}r£ affinitate annexum ^fcri
vjeram^ atq; eiufdemPomifcis meifntentia^
ita ahfolueram,ut authormtht nojem^l fuer^t
iUiu6 quam primum adendi, Seddume^Ojmeo
more,ne6}o morasj meq; , tuxta uetns uerhHm
fuftineo ^utlenteftflinem ^ftcedit interea ex
hacuita in meliorem locum Deo homtnihusq;
frohatif^imtt4 Fonttfex^mihtq; una cum difcef
fufuo omnem ahriptt publicandilihellt cupidi
tatem,Definimw enimcuperCiamiJ^is ijsjqui
ht*s ex animo hene cupiebamtisJacebat igitur
pr&fens libeUtis eodemfunere^quQ Fotifex me
miJepultuSipri,feYtim cum in demortm locum

4 z

EPrSTOL^^

mihicotitigmtfucceJSio , utaliawuff4m,it4
aliam di^tampoflulSs^dtcj', tdimprimli uetans
nea/acm ^uiLus initiat^ eJfemydeUberer ad
prophanalhdia, uox enim Dominiefl : jN^emo
^ui manufua admota aratro, rejpexit d tergOy
aptti^sejtregno Da^Sinonotfportunt tmportH
niq^flagitatores mefupprimedo lihello indormi
entem , uide oro mi Francifce > c^uo exemplo ,
<juaue ratione addtdendum excitajfent. Exem^
plum miht Petri;, & Thom£,cumfilijs Zehe-
d&i obtrudebant , (juos omnesad femei omif
fum fifcatum , nihd ad apofolicam fitnclio'-
nem pertinetem,reuerjos ejje dicebant^moxra
ttonemfuperhac readiuo Gregorio redditam
ddiecerunt, uerbafpfius iliarecitantesiNegoti
um auodante conuerfionem finepeccato exti^
ttt ,hoc etiampod conuerfionerepetere culp4
nonefi.Qup ego audito ultra pugnare cotra de
fltti,e6 procliuiuSy(ju6dhanc ut{]oriam ad de
funtlt memoriamrenouandam [j>e£lare utde-
ham: Quam memortam^^uando non minu6 tu,
dtoj ego ,/an£l€Colas, mottimemumeiu^pnt'

fentem

BPi sroLsA^

ftntm hurtc lihellnm accipe , cjui te, pr^ter ea

cu^dixii dulcis ^ucq; comulertjij y quodcum

todemPotifice noJlroAfnndUude digmfiimo

comtolures atJtios trdtifegimin , fuhmoueat , (l

niHlch amhos nos inuitet adreifamiliaris cura»

fine qua hoJj)itaUs,ut decet^adejje non

uerftis holj)itespo/fumw, Viue ^

Vale, Datuw arce nefrd

Cremfrienf^

BR OJR VM DEVIS CINIS.
ZIBRL h

%.^ De nobilitate pifcitiarum^qucH in regioni'^
hm nojlm excolimHs^

3f. Deutilitate ptfcindrum:

4. Deuetujiateet ortgine^ifcinarum^

5. DeCyprino,
6* DeLucto.

r* De nomtnibtis dliorum pifiiumy jui li
fifcinM ultro illabuntur,

LIBEI .%.

Wr^fatio^

Capa. Deftu etpofttione ac ^difcatiotii
fifcinarum.

.1* De libraniii aquU inpifcinU , et inflri^
menth adhunc ufum appofitu.

,1» Def^mm%tr'tjs ad^uas agger attoUttuv

,4c Dn

,4. Befundamento a^afrU et fuperJlrO^

(iione ^

.^. Quewadmodum acr^erls Mreas metiri»,

0* exinddocttre opw deheas.
.6, Deaff^ferecircumualldndo,
.7. QuAndmmdteriesadfeptdfifdntirum

Pfd^is idonea,

,«. Ve incili^feptisj emjfSario,

LIBRL I

Trocemium,
Cdp.i, Be acjU4tduf{uinpifcin{t4,

.1. Quatenu6 et quomcdo d(jUA in fifcU
fiam noudmfmtintroducend^,

,^. Def(£tu Cyprinorum in pifcinds fiiQ
tempore trdnsferendo,

•4« Qt^ Jpe^dnda in fcetu dd pifcinas
transferendo^C^ undeft transferendu^.

, f . QuantHS cui(]; pifcind Cyprinorum nn^
merus/it contrihuendw.

.6. Bonu4paterfamilias feminaria Cyp^f
norum domiconftituta debet habere.
e/, Dep>ofttonefeminarioruM. \

' 4 4t

S, I>etrifdmpiJcifidrumpercUJ?e$dtjTtn
(lione.

f, De attritH Cyprinorum Luciorum^.

10. SemelneCyprittusinptfciniSidnfkpi"
$f5 {utiin mdrifit)paridt?

11. Lucij qtto iempore inpifcinds tempefli
uifSime deducantur,

12. Qu&fir opinio de Lucijs,curfua [^onte
inpifcinasft*perueniant»

LIBRL nn

TroQsmium.
Cap.t, JDe ojficio tutoris pifcinarum,

z» Qutd inuete tutorem curare conueniat»

5. Qmdfit in dflateprocurandum.
4, Bcalimentis Cyprinorum.

f. De txtirpanda inpifcinU harundine»

6. De morlis Cjiprinortim.

7. Quidin auttimno curatori agendum^
p. De hysmaliptfcinarumprocurationep

LIBRL V

tr^fati^

Cap,i De temporihus pifc4tidt,(^ (jUA dnti
pijcdtumitiflirumentdfitjtpy£pdranda,

2. T>e pi/catu Cyprinorum 0^ Luciorum.

j . D efccluforijs iuxtapifcinas conflitueth'
di<.

4. Quemadmodum inpifinis conolaciati$
fitpfcandum.

5. Vnde accidat ut in alijspifcinis craj^io
resjn alijs tenuiores^interdum etiam in cadem
pifcina capiantur Cjprini.

6. *Alteriusne, an infmgulos annos, ad/iM
pdivspifcin(ts pifcari maoU expediat?

7. 2)^ Cyprinis adpifcma^ dtflrahendis.

8. Curfiat in auclis pi/cinisM prAciii quo(^
Cyprinorum auoeatur?

9. Quemafmodum usteranedi pifcins. rc^
fliiuantur.

10 De-i>inarijs Salarum, .i.Trutarum.
Ejjilo^i^s.

d S
F IN I S.

lANI DVBRAVII

^DUNTONIVM F V G^

gcrumdepifcinisPr*B-
fatiuncula. #

/^ VMfiperiorihtis dicotiStiAftrotjimr cU^
^^ rifsimtytm lirerisy alteri^ ad p} if^cifcm,
f^ Mec(£fJ4teweum Stdfuslaum illum Thur
Si^fjemjdlierif admejcriptii j iiiuitcittn amice
C^ hojpjtaliter ejjewj ut me iti Pannomam ad
4rcemtuamyquam tibi^retuo ihtdcm parajli
cotjferrem, fitum illis4s & liatum ccrjfprclu
rniydtc^ itd e^OyUt dejideraboj cum meajpoft^
ie, tum principejiihmotjete, fecij?e, multdjia
fim mihiitj ipfo arcU aditu ultrb occurrehatit
ac mox comflurdaltd per quatridui ocium , i
Vrife6lo arciJutJt indicatdiadeo fmitia eoruj,
at^ duaritidj ^ui eattdem arcem antepojfede^
rutJtuexdtd & dffhfiajUt recreari/itjpu/ai»
Jlaurariq-, pojje > mjlcura mdgtJd» r^aioreq; &
tU impendio non uiderentuK Sed u hiad extre -
mum cognouii necj^pecunidmtnfumptu^ nec^
dilipentidm dtq; indujlrtdm profe£lo ddim-»

fldUfeindum (ju^projlratd ibiaut neglea^id^
cent^ dfejjc: Nihderdt ^ucd ampliu$ duBita"
rem, qnmitaut cporteret » illic accuraretitur
cmmd.Non idd ramenfum ueritui j nefiereth
imempeftfku4 » fi mefr&iere^ jh aliquam cu^
irdrumpdrttni immifcer€m:£iu6 prdtfertim ar
tpi^ijuamfciebam effe ah initio condttam etpof
fejsam aconfidhtiaBchemi&Jiegindi (juA O-
idgdro Regi, cuiws ccmpiurainVontifices Olo
tnucenfes extant henefcia^nupferat . Delegt(^
eam curdm potiffimum^c^u&adpifcinas perti^
ftets^uontdm illds curdtione mdxime indigere
mdebam.De pifctnts autemprifcU authoribw
tametfi res non efl omif^a , primoribu^ tdmett
utx Idbrts efl deubdta:ijuia ad palatum nonfa
ciebant j rumdulcesj qudd/tnefruSlue/Jent^
tumfalf&xqu6dpropterfumptumamar& : Que
ddmodum M: Varrofacetij ut interdum fd"
cere folet , commemcrauit . ^At contrafe ha*
lent noflratespifcin&, ut qutbu^ noefltamfru
£Ih ofum in U tifundijs altud, ^uodpofjetfacerc
opes &qudbiles : id^; facile licebtt ei &PiimdYO

eui pifctnivs intcr alta coUerir . Quiiyg nom
Jolum impoyTum^m uidert non dthct ,/<?c/ uaU
deeciam opportunum , ut tandem portiofun^
ii opukntiljima ex latebrUy in qvub^ hd-
clentis y (ine honore Itterarum , deiitutt , in
4pertum proferatur , ffeoy; primum , mi *An
toni^ confpeSiui exhtbeatur ,qui primtis mihi
duthorfuerts tUtiJirandi pifcin^is , Btenim an
teit quam tu me ei deliberuttoni , qu£ de re
familiayi, ad arcem tuam amplifcandam fa^
ilaerat, interejje uolutfti , nsper hfomm^
um Quidem mihi in mentem ucnerat > ut ego
rem pijcinanam memoriA per litenvs man-'
dandifufciperem, Sedpojha ^uam a deltberd
tione ita ne^otium,id^; tuoiujjh,agi cognofce
ham^ut omnes rationes confUjnoflriad teper
fcriherentur , in encj; re quancjuam notamja-'
tts haherem prudentiam at^; dtligentiam ta
4m, nihilo tamem minm admirabar, in tantA
domi forisquc cura j tamq; uarta & muU
tiplici rerum admini/iratione , tamum ti^
hijuperejjejludium pernofcendi ea , quorum

procurdtionemdlijs deUgafli :atqiihifmul cu
hdc admirdfione cupido inctjiit dccuvdtim de
ItbeydtdpertraBdndt, utjiudio ijlitm ds meli
oy& fictd a ms/dtis feret . A'ec defaitdomidd
hancrem celeriHi coKficiend^hortdtoy» Fyin-
ceps ^ pontifix mcm , tui dmantijiimm > ut
cuitectim^^ cum tuU necejiitudo inteycedaf,
Hoytdtor dutemhmmo uero^quA eiu^ ejl comi
tdSiStidm ddiutoy^Qmm multdiUepyo ufu ^
expeyientid^quam memoyiteyiquam copiopde
pilcinis dtjjeyuit , ut tdnto mihi Theyiorem ma
teyiaJcyibendijHppeditayet? Sedquid optps ejl
fyoosmto longioye ? lam ipfejiiimet Ttbicen e-
rit lihe/iiis, utinaj; euiufmodi inflit tihiaSi cu-
iffsmodi libeNter audiunt aures tUA d Mufis
non alien£i

DE P l S C I N I S ^ U RV M'

^ue ^enerihw, Cap, t

lANI DVBR. DE PISC. LIBJ

'0^M Tcj ut indc narrandi juici
s^^^^g um fumamus unde libelii
^^^3 uocabuluni pcofScjrcuar,
^■^^S nempedPifcinis^fanc noa
aliashicpj(cinas uocamuj,Quam cas^
quas lic diffinirc uidecur M. V arro cam
ait; pifcinas dico,eaSiqucinnquaduI-
ci,auc falfa , inclufos habent pjfcc^.
Nihil itaq^ negotij nohis crit cuai
quouis alio gencre pifcinarum.* iiu^
co, in quo homincs lauant nataatq$
dequoCiccro,Iatiore, inquit, pi{cina
uoluiflTem^ubiiadatabrachianon oSS
dcrcntur.-fiue cum ill!salijs,in quibug
iumenta & pecudcs adaquarijanfcres
&anatesurinari5 lupinu & cannabmi
maccrari(pc<ftaaius.Sed earum folutn
pifcinarumrationcm inprefens habe-
bimus , quq uiuos pifccs cocrcent &
nutriut atcjinde a Gr<jcis lydvoTfocf^^ci
appcllantur.-quorum duo gencra,idcin
M. Varro numcrat, dulciu & faifarum»
Dulccs cas cfTc dicit , qu^in duici aqua

2 DVBRAVII

claufos pifcesconnnentjSqualos ple

runcj ac mugile.- , ufcj c6 a uctcribus fa

fliditos j ut Li contempcum ccrum ad-

fcriberc hic ipfc Varro ifta audcat:

Quisnunc ncbulo ac Rhyntonnodi-

cit,fua nihil intcrefsc, ucrum his pifci-

busftsgnumhabcat plcnum,anranis?

Quin & ipfas dcnic]^ pifcinas dulccs o-

mnesadcoparuifacitj tanquam frufiu

& dignatione carcntes, ut illas a mclia

ribus ordinibusad plebcm incondita

rclcget.Salfasporronominat cas, quas

in aqua marii>a PcI?.gios pifcium grc-

ges habent.-Inhacquondamcxiftimati

oncjtantocj^inhanorchabitaSjUt caru

ftudiofi, tum Orat;s , tum Mursnx , ab

inclufis cius generis adamatiscj pifci-

bus,non ahtcr aic^ Numantini & Kauri

cia dcuidis gentibus^magno cum am-

bitu^cognominarcntur. Nondumui-.

dehcet illoru , ita,ut noftris fcculis,no

tacxploraricj fuit dulcium pifcinaru

tam nobihtas , quam utilitas. Ac primu

dcno-

bEPISCINIS.LIB.L f

de nobilitatc ilUrura difscramus.
DE NOBILIT^TE P/*

/cinarum, (juas in rtgionihm nojlrU
€XColtmu4Xap^ 2,»

Otcft ne maius aliud,ccrti-
usqj nobilitatis pifcinarum
darifpccimen, quamidfa-

nl cft, quod non folum i-

plospoilcirorcsampliscenCbus &rc-
ditibus nobiliorcs faciat,fcd Mcnfo-
rcs ctiam,curatorcs9 ipfarum , cxferui
tutc aut ignobilitatc,m libcrtatem atcj
ingcnuitatcm aflerat?Quammultos li-
cctapudnosuidcrc,nupcrVcrnasauc
Agazones,hodicunaucrtiginf , ut cft;
apud Pcrfium,fa<ftosMarcos X>ama$?
Nullam a^iam magis ob caufam, quam
quodinpifcinarumncgotijsprocuran
dis dimctiendiscjjinfigncm opcramna
uarunt.Imo dominiipfimediarumfa-
cultatum, procurationcm pifcinarum,
tanquam rcm iplcndidamjultro arripi-

b

^ DVBRAVIL

untjgaudentq^Iaudariab audicoribusr^
quotics narrant, fcrcmfuam prxclari
ad pifcinas gcfljfTc. luuat & diuorcs ho
fioratiorescj operi pifcinario intcruc-
nifTc.Incidi adco non ita pridcm in Silc
ija,inqucndam'ciusdcmrcgionisPrin-
cipem,morc pifcatorum crunbus ocra
«tumjcumcafu itcrpcraggercm plfci-
n^faccrcra.-audiuiqjhabicumhuncpif
catoriSjfimulcj pifcatum tahbus pro -
pcmodum ucrbis cxcufant em; Si Prin-
cipi ucnatiolcpufcurf norieftinhonc-
ftajncfcioquamobrcm pifcatio Cypri-
norum&Luciorumuidcridcbeat pu-
dcndap^nitcndaqj. C^uid, quod ncc
MatbiamPannonixRcgcm puduit ad
diucrticula pifcinarum f«pius diucrtif
fc?& cum omncs fcrc antc fc Rcgcs,qui
inPannoniarcgnaruritjgloriarerumgc
ftarum uicifTctjCundcm in hacquoc^
pifcinaria magnificcntia rationtmrc-
pcrifrc,quauelgIoriafifIimos inBohc-
umiainccrct pifcinarios . Ratio fiat , ut

MarioucX)

DEPISCTNIS; LIB 1 f

Maridncs, porculomarinofimilc5, m
pilcinam,quanilibladarccm Tattam
cxtruxcrac, cx Danubiodeduci iubc-
rcCjgnarusinBohcmiagcnushocpifciu
noninucniri,ncc Bohcmos adeamglo
riamafpirarcpofle^utuiuum Marioni
inpifcinisfuisoftendcrc poiTcnt.Acip
fc Bcacrici Rcgince, Legato^ Roraani
Pontificis, qui cognatus Rcgin^ crat,
at(j mulcis cx Bohemia proccribus>
paulo minus fexaginta fp cdados in pif
cina,quadixi,propofuit.Adrnirationi
interc«tcrafuit,qu6d captiuicacis im-
patietiflfimi, carccrcm tame incolumcs
aliquandiupcrtulcrint » Caetcrum fada
mcntione pifcis Mariani , ahenum non
fuerit>indicarc Plinij locum , unde ciuf
modiuocabulum dcfumpiimuSjUt una
fimulopera>eundemlocum,fcrdcmu-
tilacura , in integru rcftituamus , A pucl
PiiniumigiturlKix.cap*xv. ubidepifci
bus amnicis,prsecipua magmtudincili
CgmbuSjncpc dcSiluroNiipuco ,Efo-

4 DVBRAVIL

cc Rhcnano^Attilo Paduano,agit,Ccia
omnihus fercjqui ^diti cxtant, codici-
bus legitur:& m Danubio mari cxtrahi
tur porculo marino fimilimus:& in Bo
rifthenc mcmoratur prxcipua magni-
tudo 5 nuUis ollibus fpinifuc intcrfitis,
carnc pr^dulci.Hadcnus Plinius.Quis
iftajtamraalc uidclicctfjbi cohxrcntia
tamoj abfurdajpaulo acrioribus intcn-
tioribuscj oculis lcgens, non uideatin
iuria infignefadameircauthorirquail
illc ita fcribens (& in Danubio mari ex-
trahitur)ipfum mare cum Danubio,rct
uticj palam difiundas, coniungcrc uo*
luerit.Acmoxfubijciens(porcuIofirai
limus) porculu cum pifce, cuius nom«
ignoraretjCoparaucritidcniq^adijciens
(ctinBoryfthenemcmoraturprxcipua
magnitudo) incertum reliquerit, cuius
nam pifcis ifta magnitudo , mter alios 4
fc nominatos pr^cipua cfTet.^ Sed apa-
gefis hanc tanca negligcntiam a uiro 6-
niumdiligctiflimo&dodilTimo. Nos

potius

DE PISCINIS. 7

potius ncgligctifTimijCjui traditum no
bis ab illo uocabulum incorruptum,
corrumpcrc,quamrctinerc illudinco-
lume,maluimus. Quod mihi tamcn in
prsfcntiarum, pojfteaquam rcs fc ita
obtulit,rcftitucndum,atcjinfuumlo-
cum j qucm (uox mari) truca & rautila
hic interapcftiueoccupauit,rcponcn-
dumuidctur.Sicigitur iynccra ucraj^
apud Plinium ledio (efc habct. Et in
Danubio , Mario cxtrahitur porculo
marinolimilimuSj&inBoryllhcncmo
niQratur prxcipua magnitudo, nimiru
ciufdcmIVlarionis,quandoquidcmma
gnitudo illius & pinguitudo >fimilitcc
utin Pado Attili, ad millealiquando li
brasingrauefcit,atqjinhucufcpdic in
Danubio dutaxat,ccin Boryfl:hcnc»am
nibus capitur:talis,qualcra dcfcribic
PliniuSj nullisoflibus fpinisi^ intcrfi*,
tis^carnecjpr^dulci.

b t

DVBRAVII.

, i^^ftilitatis pifcinarumtamctfi
|%&/^jmtikaubique lccorum cx-
l^w^icmpla occurrunt(nemo e-
^^*^^Sjnim apud nos Cne magna
utiiicacc eas colit ,)omniumtamem^
ximfe mcmorabilc exemplum vidctuc
lania Berenftcino,BohemiiB atcjMora
ui«E Procerum ditifsimi. Hunc igitur c-
go ccrtum habco cx rcditibus tantum-
modopi(cinarum,quasin BohcmiaSc
]Vlorauia,at<^ Slefia pofsidct,anno f up-
pcriorcamplius duodccics fcftcrtiuna
acccpifsc>hoc cftpccuni*B fummama-
iorcm^quim crat^qua Scnatorcs &Pa
trici) Romani* ucl ab ipfo Angufto Cap
farcg ccnfu auxcrat, cefi fucrut . eofcr
uunc cu lani piicibusXXucuIli pikes»
quos M.Cato^dum tutorcm pupulli c-
iufdem Luculli agit « (nam ipfe Lu*
cuilusnonin prccium«fcdm deliciaa
pifces nutricbat q^adringentis fc-
ftcrtijs,idcft>ccnfuEqucftri,ucndens*
adeo lucttleater cxiilimatus q& rem gcf

m

BE PISGINIS LIB. I 9

fiflTcuc ilbm fumma M. Varro, p6 fl: Co
lumelU, demde Plinius ? inccr cxerapla
rcjfcrcndam ccnfcrent:cum apud nos
loag&maiorcmifi fingulosfcre anno3
idcmlanusinarcam rcponat. Vndcfa-
tisiuperq^potcftliquercquamutditcr
pircin.x!mnoftris rcgionibus cxcolan-
tur. Adiicjcmusprecereatamcn& Vil-
hclmiaBcrnftemo, ciufdcm lani Parcrt
tisicntcntiam>fupcrpifcmis •Rogacuj
crac, ut diccrccquodnampraidiu ludi-
carcccircmaximcfruduofu rld quod
pKcmis fcacerct , refpondic , Ac forci
tunccoram,duoexEqucftriordine a-
dcranc>quorum alccr pricdium pifci«-
nis uicuum.quadrmgcacisfcftercSjaU
tcrfuum,cumpifcinis> dimidio minuf
cmcrat , atqp uterc^ compari $rc alicna
pr^grauabatur, Ibi Vilhclmus: audc*
rcm,inquic,pacifci, cum quouis ue-
rum. (circumflabant autcm complu-
res)dcpofito etiam in pignus, non uili
pignorc,quod ccricminime faccrcov

b 4

f© DVBRAVIL

fi pcnitus mihi notas cxploratasq^ no^
habercm pifcinaS) fore , ut hic cx pifci*
bus ucnahbuSjquamifte, cxfoeno,hor
deo,& oleribus, multo cclcrius 5 oranc
xs alicnum cum focnore diluat: Adco
pifcium quamaliarum rcrum ueftigal
maius habetur.Nuncaddite(inquit )
quod pifcin^ >necjopcramulta ,ncc^
impcnfa coluntur, qu^madmodum c«
tcrainfundo^qubdrp minime omnium
tcmpeftatibuscalamitofxrcperiuntur.
Dcnicj mihi, ad cas , quas mc habere ui
dctis opes > aditup inprimis pifcina: fe-
cerunt, hodiecj tributum quam uberri
mum rnihi pcndunt, Cumnonmodo
uerba tati uiri,fed res quo^ ipfa3& diui
tia! expifcinis comparata2,fidem oratio
m fa(Ccrcnt,aflenfcrunt pmnes 5 utihta-
temcg pikinaru cacteriscxfundocom
modis pr«tulcrunt» Sedpoft explica-
tampifcinarum tumnobihtatcmjtiim
vtihtatem, congrucns cft , ut origineni
infuper carum demonftrcmu^.

DE PISCINIS. LIB. I. u

X> E VETVST^TIE S T
orioine ptJcmarHm. Cap.4.

aflius Hemina uetuftifTi-
musannaliumauthon pif-
ccs marinos in mari captos
n ufu fuifse protinus a co-
ditaRoma,prodidit,nullapircinaruai
mentione facSa, cum nuIlasadhucRo-
mani frugaliorcs nouerint.Longode-
in temporis intcrualio, Serglus Orata,
qucm Cicero Magiftrum Afotorum
uocat, poftmultafgcuUsneguIamNc

Etuni arbitriojUt Val.Maximus fcribit*
aberctfubiedam, primus peculiaria
iibi maria excpgitauit><eftuarijs interci
piendo fludus,pifciumcj diuerfos grc-
ges,fcparatismolibus intcrcludendo,
utnullatamf^ua tcmpeftas incidcrer»
quanononeratcBmenfasuarictatepifci
culorum abundarent.Idem primus Oft
reisLucrinis optimumfaporcm adiu-
dicauit.Primusiccaiuiuariaoftrearuai

b s

« DVBRAVIT. .

inBaUnarcgioncinuenir^.Ttate L.Craf
fioratoris,anccbellum Marficu: Qua
quidcm^iace prior Licinus Mura^naf
yeiiquorum pifcium uiuaria rcpcric,
ut legcrc eH apud Phnium , Horum dc-
indcexeraplumiecucaNobilifas,maxi
ma pccunia «cdificacas habcbat pifci-
f)as.Hortcn(jus fuas ad Baulos,Lucul-
lus ad Neapolim , ubi montc ctiam
cxci(b,maiori impcndio, quam uiliam
«dificaucrat. Eurippu& raariarcfrigc
radispifcjnisadmifit.VndeaPompcio
magno, Xcrxcs togatus, cft confaluta
tus. Ipfc porroCiccroomnc$cos,qui
niroium pifcinisdediti crant, uno uoc*
bulo Pjfcinarios cognominat , ita ad
Atticum fuumfcribcns . Tum autcm
bcatos homines hospifcinarios dico,
amicos tuos non obfcurc nobis muido
re*EtaIibi:Noftriautc principcs , digi-
to fc coclu putat attingcrcfi Mulli bar
ba ti in pifcinis'fin t, q ad m anu acccdaC
^ittiu^xnodipirccsiiorccaiius babcbac.

DE PISCINIS. LIB. I ij

DcquoVarro:celerius,inquic,uolunu

teHortcfijexcquili educercs Rhedari

os,uttibihaberesrauloSiquam e pifci

ni barbatum Mullum .IdcmHorienfi-

um Mur^enam adco dilcxit >uc cxanima

tam flcflTc crcdatur. Diccrem ob tam ia

tcmpeftiuamanimimollitiem,dignuni

pla nccffc cenf urajniG antc cum L.Craf

fu8Ccnfor> mur^namitcm mortuam»

non fecusac unicam filiolam atracus

luxcric,utfacile appareat , hos pifces

cuipGs pifci-aisad cculos xnagis, quaia

ad Veficam, pcrcinuiflic , & potiiis mar-

fupium dommi exinaniflcjquam replcf

fe. Primum quod sedificabantur ma-

gno, fccundoqu6dimplebantur nia-

gno.tcrtio quod alcbatur raagno,quc-

madmodiim bclliiTime fcriptum rcli*

quic Varro . Cxtcrum quod ad noftra ^

tes attinct, uc non cf\ promptum aflRr"'

marcd quo primumin(litut2B,&qu "*

temporecirc cepcrint:ita{atis conft ^

andquififimum lilarumufumia Bo,^*^'

,4 DVBRAVIT.

mia&Morauia fuiflc^atcjindeuclute
lontibus, difciplinamillarumad uici-
Bos SlcfitaSjPoIonos.Vngaros, manat
fc.in noftratibus autempifcinis palmi
Cyprinus&LuciuspifccSaobtincnt.

JD$ CTPRINO. Cap. $

«fitaui aliquandiu , fatcor,

numcumpifccm,qucmvul-

I gus Carponcm uocat,Cypri

^ J ni uocabulo appclIarctn.H^

fita ndicaufa mihifuit,qu6d Cyprinum
Plinius pifcemuulteffemarinum. Scd
liccOppianus dc illo fccus, atcj dc ma
rino> fuo carminc cccinit , addiditcj,
quinquics cumfoetumuno annoacdc-
rc.PJjniusuerofcxics: ciim de Carpo-
nc opinio fit, fcmcl cum in fingulos an-
nos^autadfummum bis parcrc, llagna
pr^tcrca&amncs paffim frcqucntarc.
Scdhancmcam h«fitationcm,huncc]^
fcrupuluoi auimomcoiaie6lum,libri

tandcta

DE PISCINIS. LIB. I ij
tandcm Ariftotclisdc natura animali-
um infcriptijmihi cxcmcrunt,inqui-
bus AriftotcleSjipfum quocjCyprinii
aliquotics,nonintermarinosfolLimpi
fccSjfed ctiam intcr fiuuiatilcs , & lacu-
ftres numerat, & pr^tcrca ad cam pror
fus imaginem , ad quam faftus cft Car-
po>eundemCyprinumdepingitj cum
quaternis in capite utrinoj branchijs,
cum palatocarnofojcumlinguaquo-
quecarnca& adh^fa,cumucntrcplc-
no <jiuis,milij magnitudinc ; dcin ad
cumetiammodumjadqucm Carpofo
lct,Cyprinumiuxtalittoraftabulari,<S:
cum parturiat,uada petere,caniscj cx-
ortu(yderari,oftendit:qu«paritcroni
niaCarpofuftinct.quianon folumpac
fcd unus atcj idcm cum Cyprino , folo
quidem uocabulo,nonautcm natura
difcrctus* Etquoniam uox Carponis
barbarahabetur, meritoob eam rera
uidetur efTc cxplodenda,cSc in locum c-
ius Cyprini fubftitucnda , qux tumi

,« DVBRAVII

Gr^cistutnalatinispromifcu^ ufurpi
tur. Ncceft^quod partus quenquatn
moueat.C co fepius in mari,quam in pi
(cinisrcfoluatur.Nam curidufuilli uc
niat,fuo poft tempcftiuiusdica loco?
Nuncmagis iuuatmorcs Cyprioi &
dotes contemplari.quod ita a natura fa
d:\is & moratus fit , ut fine ullo malcfi-
cio uerfcturinterpifccs c^tcros, nulli
9prorfusaquatiIium noccat. Nec c-
nim os illi rcfci(rum,aut dcntibus arma
tum, fed comprcirum & blandum,at(ji
inannulimodum,quotic5hiat,rotun-
dum,coloratumcjmcft. Infunt&dea
tesin oregcmini duntaxat,ijdem^ob
tufiiScd&fpinsdorfi hcbctcs,&pin-
n« fupina partc molle«,ac toto corpo
rc lorica,ex continuato fquamaru c6-
tcxtu,lcuis:talis & cauda,quam bif-
iulcam gcftat, ead^mq^ uclut fcmigio
pifcinasplacideperuehitur,ibidem(5
in piscinis fuo iucco uiuit , abfc^do-
mini fumptu : quin ipfi infupcr do-

mino

DE PISCINIS LIB. I ;:>

Itiino hanc dotcm affert, qubd dc Fic^
faginatusjillum dclicate pa{cit,dulci eC
fuaui Corporis fui paftu,(iuc illecum fi-
bi afrum,ralj[umuc>iiucpatmarium c6-^
itiucrir.

DE IVCIO. Cap. i

i^Na

H ucij qaoqjpifcisnomcnatt

r^^s,A

tiquitus nonuideruradmoi
dumfuiirec celcbrc, Vix c-
nim x\'j(onio antiquiorcnsi
dabis authorema!tum,quiita jllumna
inmaucnc. Sed& Aufoiiius c-^fu qud-
dimridiculepotiusajnamaiiquaraci-»
onc,aLMCij cuiusdam pr^nomincde-»
dudum c(Ie,infuaMofcilahifcc uerfi-i
buscanit:

///wc etUm Latfo rijwspr^nomine cultor
Sta^nQrum, qmrHlti -vis nifiQiJ^ma ratik
LucttHy obfcunvs uluucocnocy Ucunas
Ohfidtt^ hic nuUos mtnfarum leSlus adujm
Ferttet fi^mofts olido nidore culini^ •

r^ D V B R A V 1 1. ;

Sic olim forfitan : at nunc Lucius in fo^
CiS fane illuftribus fcrucfcit,legitur(^ in
lifus mcnfaru quantumuis nobilium
no ramenis,quiranis ntpafl:us,aut coe
nofis lacunis mer(us ^ fcd quiin pifcina
fluminibuspcruia, ideocjgrauiodorc
. uacua^foetu Cyprinorum alitur fagina-
tur<^.Nam,uti apud Martialcm cfl:
Non i$mnis lauJemprecium^j; aurata njcretur

Sed cuifoUis erit , concha lucrina cibt46.
Siclaudatiflimushabeturfapidifnmus
q$Lucius,cuiCypnni foboles,efca in
pifcinis fuerit:Celerrime cnim ex illa fi-
mulcj tenerrime perglifcit.Nec dubiu>
quin li itapaflum Aufonius deguftaf-
fet,moderaturus fibifucritatam intcm
pcranti conuitio.Natura autem & inge
, nio,Lucius paritcrfcrme moratus cft,
vc lupus quadrupes,nam fimiliter uio-
lentus &rapax, & malcficus habetur
Atcjadco immanis,ut efuricns,non ra»
toinfuum quoc^ def(juiatgenu8,ncc>
nifi Gtiam in cxtrema fame, tcrrcno pa-

bulo

l

DE PISCINIS. LIB.I. 19

abulo ucfcitur. Hinc lupum pleric^Ii

cncius, quam Lucium cognominant:

Quando incer pifces quocj lupos, noa

unum,fed diucrfagenera luporumrc-

perianturjUelColumcIla tefte, quilu-

pos pifces,qui (inc macula iunt , magis

quam uarios, includi pifcinis fuadct.

Acrogaueritforfanaliquis>quidcaufa:

fic,curLucium,qucm prxdonem atqj

iobolis Cyprinorum peftem clTcfcia-

mus , nihilominusin pifcmam illumin

ducimus^NimirumjUt eandem pifcina

foecu pifcium fuperuacaneo inutilitcr

exuberantem^illo immiflo Jeuemus>

quoc^ceri, quiincremento & fagina:

deftmati funtXyprini, dum liberalius;

per infrequentiam,pafcucur, cclerius c

tiamnobis grandefcant& crafTefcant^

atc]5 ita deinde cum ipfis pariter exfagi

Baobefionbus LucijS uendanturcari-

vis. Quod fipifcina examinibuspifci-

um, nuper^eduis> liberafueritineco-

puSjnccutileefljUtoucs (quod dici-

c

»~o DVBRAVIL

tur)Iupo comicas» Non mihi tcwper^^
quinfpeflaculum,quod ad uiuariaar-
ciCrcmfirienfi fubic6la,dum Stanjfia^
um Thurzoncm Pontjficeta mcum af-
fedorja mc oculis runcfpc(5iatum ,nuc
uerbisquo(^hoc locofpcctandumrc-
pr^fentcm .Dehtefcebaciniatcbrjsri-
p«uiuarij,difcorsLucioRana,cumfor
tcLuciusotiofo(irailis,leui caud^mo
tu fummas uiuarij aquas ultro citrotj
fulcarct^quoadtandcadlocurn , quc
infidijs faciundisranac(xpic ^propius
appel!eret:non omifit,bencgeredas rei
occaiione Rana , fed fimul atcj faculta
temafrilicndihoftisfiBioblatam uidit
ita ut crat finibus buccarum inflatiSjO-
culisq^prsira flagrantibus.repcnieiri
capuiilhus inCIitjlateq^diuancatispc
dibuSjfroritem circiipiexa (uide foler-
tiamaniita!coli)inipfosprjecipueocu
losLuciiinuaditjrnoilifilmascjet cha
riiVimas iacinat partes; at ille dolorc ex
agicatus modo cuato ^ undas curfu fcr

ri.

DE PISCINIS. LIB. i: *i

riifluftiisc^ circu fc c5citare,modc> ucc
tiginc rot Jri , modo fruticum & harudi
numjquar m uiuario fubnatse emicabar,
attriiumqua:rerc,fiquopa6lo male co
C}iiac5,nui}arumqiprx(cuiriiiinfcfro-
rem.fronte excutcret . c^tcrum omncs
ciusconatusincaflu cadebat^tam mor
dicus candem fronteRana obtinebar,
tamqj percinaciierpo^nas ab auidifu-
mocorporisruivcxatorc cxigcbat^do
ncc torpcfccntibus,cx mulia luda^viri
bus>ipfeLuciusui6iusfuccubuit , iecj
ranamc^ una,in ima gurgitis demer-
fit.Adhucnobisomnibus,qui adera-
m^ eodem loci fjbGftetib^ ,Iu(5i:atores-
cj,qiucundum nbbis fpedaculum dc
ic cxhibucrant,oculi$ requiretibus,cc-
ce tibi,Rana fubito in altum cxiUt^mo-
reqj uiftpru ouans,coaxans > uitulafcj»
rurPfe in palatiafua reccpit.Impcrat
exteplbP6tifex,acciripifcatores, qLu
cio retib^ mueto^in luc^mcj jpIato,co
gnofcedipoccftate faccret , gdna cum

C 2

t% DVBRAVIL

illo demcrfo adutn cflct^atc^ mifer illd
utroqj lumine orcus cxcrahicur, n5 fi -
ne omniu noftru admirationc:at pifca-
tores uetat cafu miran , fc cnim crcbro
talibus ccrtaminibus ]ntcruenirc,f^epc
numeroqj aRanis Lucios cxcccatos, ac
cjeofde emaciatos,pifcan,quonia am
flisoculis uenarifibi pifces nr qucut,
fedftcrilitantu arcna uecres faburrate
D E N O M l NIBV S ^LIQ"
rumc^pifcium^c^uiinptjcwastdtyo
iUcthumur, Cap.y

NONefKinerationefaftum^quod
de Cyprino & Lucio leparatim
commemorauimuSe Vterqj eiiim eo-
rum.magiscjadhuc Cyprinus, exillo
numeropifciumhabetur> cuiusinpri-
mis gratia pifcinas ^dificamus . Partim
igiturhoaorisamborumcaufa> quan-
doambo tan^ Jcgitimicoloniincolo
niaspifcinarias deducunturPartim eti
am*,ur fu turi pifcinarij, naturam & mo
rcsutriuSi^pifcis cognofccntcs, fimul

notum

DE PISCINIS, LIB. I 1?
notum haberent>qu6nam modo utru-
cjprornoribus(i':s trad:arcnt,deutro
cu (cQrfim egimui.Nuncm uniuerfum
rel"!:aLdicendum3dcaduenis& peregri
nis pircib^5quinullodcdu(?iorc,icdru
afponte, cumipfisfluramibusin pifci-
nasiilabuntur.iilapficjficutnumeruni
pifcium in pifciniSjita pifcinariii quoc^
inde tfibutum adaugent . Horum de
gregefunt, uc Aufonij ucrficulos ex
Mo fella,uel truncatim, perfequar;
^-Virides yHlgifoUtia Tinc^
Mqx etiam sAlburni prdidd puerilthHd hartiUj
Stri de n i es q^fo ctsohjo niaplehis sAlaufA:
Et Perca menfarum delicidi?
Profhexicb iuhas imitatui Gohio Barht\
Qum ipfe adeo Barbus cum Labro pif-
ce(quem Pliniusacauda placcre fcri-
bit)interdumcp &AnguilIa cu fluuijs
pifcinas fubit.Cum riuulisautemHale
culas riuales,M^nuU<^ & Cammari,a0
csteri eiusmodi minoris incremcti pi-
fciculi.Nampifci^jqueBohemiPitruC-

c ^

i4 DVBRAVIL

faniuocant,inpircinis frequens, non
alius effe, quam Cyprinus creditur,fed
dcgcner,& uelutabortiu^quanqinci-
bo haud ingrat^prsefertim fi in craticu
la torreat.Nec Charax torm a ftaturar^
multumafGetu Cypnni abfimilis , nifi
quodpaulolatiore corpore diftenda-
tur,&: dorfum habcat afperioribus fpi-
nisuallatum (undeeinomcn) quod-
<5 iu:?:ta cauda,fquamis inauratis magis
impallefcat.Sed& marinus Charaxcer
gocaudi^ auri fimilitudine gerit , ac
pretere^purpureis cingulis purpureis
qjocuhSjUt Aclian^ prodit , illuftratur.
Quoru neutrii in noftratc inuenias,fed
[neq^ denciu extanttiu fericm. Huc vcr-
naculuCharacepifcinarij ,qui farturas
Cyprinorum conlulunt^nc unquam in
cadem pifcina cum Cyprinis commi-
fceant diIigentercauent:quod veltan-
tillus Charaxaudcac&ualeat tantum
prae fc Cyprinum pafcuis dcpellerc,
nsc tanti ipfe tamcn diftrahi,quanci Cy

prinus

DE PISCINIS. LIB. I is

prinuspoteft.Ad hunc igicurmodum
princi^iadcpifcjnis rchabcnt:nuncrc
liqua dcinccps fijo ordine confidera-
bicius.

LIBEP^. SE CVNDVS.
PRAEFATIO.

Pofieaquamfitisabundelibellopri
crCjUCopinor, ea profccucus flim,
proptcrquspifcinas habere,at<^«difi
carcutilcficiipfanarrationis fcrics cxi-
gir,urinhoc(ubfcqucncilibelIo,sedifi-
candi illarum ratio dcmonfi:retur,ne,fi
omiOfarationc^cucntum^qui ftultoru
Magiftcreilc pcrhibctur, fecuti fucri-
inus., male ob ftultitiam muldlcmur,
poftacceptum uidelicet tandcm dam-
num crrata corrigcntcs>cum antca pru
dcntes cauerc conucniat,quam opus
inftituantjnequideorum per crrorcm
committant,qus nifi cum nouaimpen
farumiaduracorriginequeant. Nihili
gitur poenicedu comittemus jfi regulas
aquarias,qua;pcrhbrandisaquisinfer-

c 4

t6 DVBRAVIl

uiunt>fiproportiones &fymmetnas,
qu« excicandis in pifcinis aggerlbus
neceflari^ funt»in confilium adhibue-
rimus.Namijsadhibitis,necminu$ lo-
ci ad xdificium pifcinarum , quam rcs
poftulat,necplusquam opuslit,fedid
<juod oportct, occupabimus : Igno-
tasueroaliquandohasfymmetriajrati-
onesi]lis,qui primiauthores pifcina-
rumapudnos extircruntjfuiffe^argu-
mexito fuerit > quod hodie quoq^ mul*
tain antiquis pifcinisreprehenduntur
&defiderantur,acfubindeinmeliusre
nouantur^ &adlcgitimum commen-
fum rediguntur>magiftra,quam dixi-
mus ,Symmetria . Scdcam,quifcnunc
in pifcmis dimetiendis excrccnt,non
fecusatqjquodamlurifconfulti Faflos
dies , occultam & tacitam habcre cupi
untmimirUjUt ad eos^tanquam ad ora-
cula, uulgus pifcinariorum confultum
confugiat. Ignofccnttamen ciufmodi
nobis, fi ad Gn. Flauij imitationem hic

nos

DE PISCINIS LIB. II 2r
nos comporuerimuSj & quemadnjo-
dum ilk fingulis dicbus cdifccndos Fa-
Itospopulo propofuit, itanos quocj
rauonescorum, qui ad commenfura
piicinas architeclantur , omnibus in
medium proponemus , cornicumcj
hicocuIos,fimiIiter uc FJauius in Fa-
flis (Ciccroneprodente) configcmus:
Inprimis tamen fitu pifcinarum cxpli-
caco.

D E S I TV E T P S I T lO'
ne ac Adificationc pifcwaruM.

COlumella pifcinarum mentio-
nemfaciens.Huiusautem,inquit,
rei quafi primordium eft,naturam loci
contemplari, quo pifcinas facere con-
ftitucris , Redifllme hxc ColumcUa:
quippcea demumpifcinabcnefadae-
rit,qu£ loci naturam,fitumq5cicon-
grucntem,nad:afueric.NaturaJocipin
guior, quam macrior , fucculentior
quamaridior^rariorquamdenfiorjma-

:t8 DVBRAVIL

gishabllispifcinisCypnnorum^qiiitcr
renbmayime aluntur paflu,habctur.
Konminus probabiiiscftjglareofa, cal
culofa,rabulofa,fi tam.en hxc Ijngula
pinguiglebij permixta fuerint.Namea
dem nudaieiunaqj valde reprobantur,
proptcrea quodalendoCyprino, mini
ine funtaccomodata.-Rcpudiandus ci\
limiliterlocusfcaturiginofuSj&inquo
fcmpervligo coenofa con{jfl:it>vt in cu-
iusfuggillationcmpafl3m,uiceproucr
bijfjiaciamus: quiinlutofeminat, lu-
tum metet.Ipfc uero fitus ad pifcinas c
ric aptillimus, quife planicie squifli-
ma, aut exigue prona&deucxajfpaci
ofjflimeincampOjUclpratOjVclnem.o-
r€,explicauerit.Neceft,qu6d te iadu-
rahordci , foeni , lignorum a propofito
dctcrreat.-nam fi ad vtilitatcrationcs tu
asdirigis,carior efl mctrcta Cyprino
rum,quam mctafoeni, autmanipulus
hordcijCtlignorum rmodo uidCjVtad
coflitutam pifcinam,fluuiusproximc

ad

DE PISCINIS. LIB, i^

adfluat.-qubdinlleaberit,
at ali^uidfofitesj O^Jtao na utrcntia wufco '
xAdfiftt^uelterjuis fugiens pergramwarnius:
quonia finc huniore uica pifciu pUne
caduca . Proin audacis eii in ficcaneis
locispifcinas ponekr.iolasqj de coslo a
quas expedare,qnfepi^piuuix,acpr«
fcrtiminaeflace ccflare, piicesq^ inrer-
im,aquaru dcfecfcujinterirc foIcaLQuo
circano improuide uetcres agebat,q
pleruc^ in locis litiori uicinis :, fuas c6-
ilitucbatpifcinaSjnevn^copiaaquaru
dcftitucrcntur . Sedneque tanto lo-
corumdeleduilIi,neq5CO 4 quo nos*
modopifcinasafdificabant . lUi cnira
pctras & faxa, aut loca ftcrilia , & cx
quibus, proptcrcxilitatera foli, nul-
los alios fruftus pcrcipicbant , cxca-
uandis pifcinis dcligebanc > quia dc
fuo alimcntum luppeditabant pifci-
businclufis : NoscontranuUu magis,
quam flerile & calamicofu locil rcfutri
mus.quia talis maxime Cxprino aducr

^^ DVBRAVIL

fus,cu fucco terrcno careat, udc alit &
pinguefcitCyprin^JUirurf^pifcinisfu-
isalteperfofiis ripas quoquoucrlu cir
cundabantjnecfecusaq^as claufasia
cis,atcjin puteisficrifolet^paricircum
tindi(^Iibramcntotencbant.'Atnobis
iiihil mmusexpedit 5 quam habcre pi
fcmas nullaparteuadofas. Vadacnim
amatnofterCyprinus,&inuadofispa-
fciturloci^.ibidemqjfoetificat.-idcirco
iithuicpifcirefpondcantpifcinje,mo-
dusearumforraaqjiraconftituitur, ut
cxtraaggcrem, quem a fronte, Luna:
inodo,in corn ua curuatum , intcrdum
ctiam alatcrefccundumflumcnrecSu,
admerfis apponimus aquis,nihil pr^te
rcahabenr claufum, fed finc ullo obicc
&fineullisripispatentomnia,libcrec]^
pcr planum & apcrtum lolum, aqu^e
diflfunduntur>uscjjadextrcmasoras^a
libratorcinpifcinispr«efcriptas.
X> £ LlBERsANT> 1 S sA Qjr I S
infiJcinU, c^ inflfummis ddhmc

ufitm

DE PISCINIS LIB.II ji

ufHmappoflwXap. 2,

Llbratoris ofticium efl:, utislocum
ponendispiicinisaptum,cr4ibrajti
oncjinfpeflioneq^ reuiiat, & pofteaq[
ilie f^pius infpeftus , fatis placiKnt,
tumdcindelibellis aquanjs aduocaos»
futurura>utinillo aquarum faftigium
perlibret,acmoxiudicct , quam alte
pro falbgio aquarum reftagnancium
aggerinpifcma,attollidebeat.Libran-
tur autem aqu^jVitruuio authore^Di-
optris,autLibnsaquanjs,autChoroba
tCjfed diligcntius id effic]^ idem Vitru-
uius pcr Chorobatcmaitj» qubdDio-
ptr^^Libraecjfallant . Eius Chorobatis
cxemplar iib. viii. bene multis ucrbis,
&ipfoirifuperfchematc,depingic.Ha-
bemns nos quoq^ ilium in ufu quafi
promifcuoj, (icutiibras ctiam,Ccuti-
tem Dioptras, ab eodem dcfcriptas.
Sed quisnam eft,qui Chorobatem lon-
gum circiter pedumuiginti j facjlcfe-
cum pcruiascircumfcratrigitur no$

}t DVBRAVI|

Dioptrx machinulam haud maiorcra

palmisduobus,qualemvelinipfacru-

mcnuia quis<5 iecum^quoquo hbicum

fucrit,geil:are,ac ftacim pifcmam meci-

ri pocentan medium produccmus . Ea

fic conficitunlamella ex src,auc e ferro

longadigitos{eptem,vclo6loJatadigi

tumaanularem.sequiflimolseuoredu-

cicur. ciq^anconcs m cxcremis capici-

bus^xqualiiccmmodoi^uigati^atc^iii

mcdio pcrterrebrati,ut uifum tranfmic

tantjapponuncunpoft in latere medio,

uirguia ferrea prominet atq^ orbicu-

lummapice,& paulo inferiiis fufpcn-

fum fiio perpcndiculum fuftinet,adc-

um ad quem uides , cffinximus modu.

Diopcraau*:empifcinari),vcfundamen

co artis fuaj,ucuntur,haud

2gnan,falfaiudiciaha-

bcre oculorum afpe

dus^^fircgula

defticua

tur.

Schema

DE PISCINIS. LIB.n Zj

Schema Dioptr^,
PcrtiC4

rr -^^^*

X

B
C

KAnconts^
hr^iiia,
Orbicult44
^erpedKul»

riv

B

34 DVBRAVII

SiquandoigiturDioptraiftautiin peif

librandis pifcinis uolucris, facutpri:^

mum Perticam, ccrta cubitorum mcn-

fura dimenfam,ad manum habeas.tum

deinde,ut eandemPerticam eoloci io-

Iicjconftituas,undecommenfum su-

fpicabcriSjUbiid peregerisjftylum fer-

rcuminillam ipfamPerticam, adcer-

tam rurfus cubitorum menfuram,defi-

ges . Ex quo ftylo Dioptra tibi orbicu-

io fuofufpenfapendeatjfcd adperpea

diculum.Necjenim alitercertamfigni

ficationefaciet,nifi re6le atq^ «equabi

litcrfuerit appcnfa,& mox adoculum

quaparteanconcs feneflrati funt,ad-

mota.Debet etiamtuncdies placidus,

&auentis traquiIlus,eligi.Qu6minus

cnim uentorum flatus regulam inter-

pellauerintjCO ccleriiis ac meliiis libra-

tamhabebis piscinam.lnquafi puillia

tibimeticntiareaoccurrentj vnooro-

tmus intuitu perlibratum aqus laftigi-

um uidebiSjlin maior arca obuia fuenr,

quam

BE PISCINISLTB. II 3J
quam ut fcaicl toca fub confpcdum uc
nirc poflic, aut eandcm forrallc fylua:
quoqjinubrducrint ,& impcdiuerinc.
tum aprimogrddu tantum Ipaci) pcr-
librabis , quantum oculus uidendo af-
fcqui ualcbit.atqjita dcinceps in fccua
dogradu,p6ftin tcrtiofacias.donccfu
fccptum opus abfolueris , fcmpcr in fi-
ne cuius^ fpacij, altitudmcm, quam
Dioptraiingulis inrcruallis oflcndcric
fingulari numcri nota adnotans, ut tan
to ccrtiorcm tibiqj notiorcm a primo
gradu uscjadvltimam totiusarc^co-
mcnfum habcas, fciasc^ , quam altum
aggcrcm,iuxta ciusdcm commcnfum
inpifcinatccxtdllcrcoporteat . Nam
uc cxccfsiire , ita non impIcfTc oflicij
partes,minimcofIiciofu^fi ofjjciuara-'
tione & modc,undc oportcc, dcduci-
mui«

D £ S r M M E T R I r S Ji D

d

^S DVBRAVil

Poftaquaspcrlibratas jfequiturcii^
ra excitandiaggeris, qui cafdem a-
quas mole oppofica cocrceat, & conti
neat.C^tcrumnon tcmcre>fedadSym
xnecriam cxaltari aggcrdebet. Symme-
tria autem cius facile cx modo & for-
ma colligicur.Modus alcicudinis inag-
gerceft,ucneminu8unocubico 5 neuc
muItoplusduobuSsfupfafatligium a-
qu^fubIimctur.Adformamuer5eius,
quamperpecuo ficobrinct, utpaula-
tim trahatangufti failigia Coni> (quc-
madmodumcecinit Lucretius) in huc
modumproportioinrtituicur, utquan
taaititudo aggerisfuerit, tanta eiufde
latitudo fiat,e6 Idci , quo agger ifn Co-
num fuperne contrahitur,&tertant^
craflitudo,ubiidemaggerinfundame-
todilatatur. Atq^ut ifla res excmplo
magisliqueatiFaciamusut aggerin al-
titudinem trium cubitorum exaltctur
hic ut fuam rctineat Symmetriam, treS
itcmcubitosinfupcri[orefuperficie,&

nQuciu

t)E PISCINIS LIB. II fp
Aoucm in infcriorc fundamcnti planici
ehabcrc dcbcbit. Pcrpctuo uidciiccc
ratio Symmctriarumm aggcrc crigcn-
dojidpoftulat, utqucm numcrumcu-
bitorualritudo cius compiexa fucrit>
cundemiatitudojquaeincuimine dila-
tatur,ut comprchendat,ac tcr tantum
fpacjj fundamcnto fcmpcr attribuitur.
Vidctur autcm & ipfa natura hancrati
oncm comprobare.Qu2e,ut Vitiruuius
mcminitjhuncftatum omnibusfereat
boribus attribuit> ut craflTcfcant a radi-
(cibus , & pauiatim in altitudincm fc cri
gentcSjCoarftcntunproptercdqubdo
neriferendo,qu«inftriora funtfirmici
radebent ellc,quamfuperiora. Caste-
rum dc iongitudinc aggcris data opcrii
diccrcfupcrfedimus:Quiaquam lon-
gumiliurncfrcoporteat, idmodusui-
dciicctaciaxitaspifcin^dcfiiiict.Laxi'*
or cnim pifcina longiorem aggcrcmp
contradiorbrcuiorcmdcfidcrat , at(^
utrum^ ipacium, quando Symmctria

d %

j8 DVBRAVIL

nonindigct,quiuis unus c popuIo,me
tiri (Ibi illud facile dcccmpcda,ucl funi
culopoccft.

QVum pnmum cxciradi aggeris
cxordmm,fjcucaliorumquoqj5
dJnciurum^in fundamentis confjftat:
iiideturc(]*ccon(cntaneum,utabinitio
ctiamponcndorum in pifcinis tunda-
mcntorum ratio tradacar.Nam mucni-
uiuurnonnulli, qui fundamentorum
curaomiira,aggcrem ijifummoftatim
arexcefpirecrigerc incipiuntrfcd pcr-
pcram,quoniamfincfundamcttopoli-
tusagger,nunquamnon,uclaquispcr-
flillar , vd pernuit, inccrdum ctiam cx
nimio & afsiduo humore pr^eccpsruit
proil:e» niturq^.Sunt rurfus aljj,qui fua
damenta moliri catenus fatis habcnr,
quatenus intcrram dudusaratro uo-
mcrdeprimuur.-Acfaterincccflrecfl, ta

lcOpUS

DE PISCINIS. LIB. I ?9
k opusnon nule (xpius fucccdere^fi
pinguis tenaxq^ humus cxarata iuenc
Sed"quiimpeniashai.'drcformidant,fir
mitaticj aggcris in pofterum confulur,
adhasrationescofugiunt.Antcomnu
(pacium fundamenti cubitis metan-
iur,moxlocum mpifcinas proniorcni
cana*ibusatnbuunt,uttanf6 facihusa
quapcrillos^quoticsopus fue,nt,expi
fcina delabatur.Poftca hmitcm intror-
fus,aggcrcm iuxta perpetuum ducunr>
inquo pifcatorcspcr tcmpuspifcandi
ftarcambuhrecj.&rctiacolligcre. c6
modequcant : Actum dcmom funda-
mcntammcdio arcar dimenfa^ profciri
duntcfltodiunrcpjatatribusaut pau!6
ampUuscubitiSjprofundaitemTnbu»*
ijmacrumfolum arcnolumcj obuium
fucrif.finmcdiocrcfcobtulcrit, dimi-
diominusinfodiunt, motamqj&cge-
flamhumum rurfus infodam regcrfit»
cademcj crcbra firtucationc confoli-
dant,qu6 ualcntiiis robuftmsc^ perco

d 3

40 DVBRAVII

lationibu j aquarum rcfiftat.Refiduum
terrsB crud«,in area fundamcnti rclid»
]BipaIioinuertunt,utcumtcrra,quan:;
opcr^5adcxaItandumaggerem,carru«
culis conuehunt> proraptius cocat&
conglutinetur , PauUtim autem agger
cxaitari^tqj fuperftrui> Scubic^loco-
rum per iuftas Symmctriarum rationcs
componi debet , doneciuftam altitu di
nis mcnfuram adimpleat . Q.ua in rc nc
fupinis fortaflc nobis & negiigentibus
oper^ condufta; imponant: Exaclor
pcritus & circuaifpcdus erit adhiben-
dus,quifubindcnouum opuscircum-
fpiciatjUtajqualitcrprofua ubicj pro-
portione fuccrefcat , nc inuilampar-
tem promincat ruinae obnoxiam, nc in.
rimasab«at,neuclacunisdcfidat&dc-
hifcat , fcd utpotius crebris carruca-
rum ucftionibuSi pcddmcj imprefsio-
^ibus, aggerconculcctur & confolidc
tur.Faciunt cnimhocfepiusopcr», u^
bi cuftosabcft, quocclcrius uidelicet,

minorccg

DEPISCINI5.LIB.il 4t
minorpcjlaborc aggerillisairurgat^uc
nuncincauolpcortipitem,truncum<5
arboris grandiorcm^adobruantj nunc
inanitatcmhuiufmodifumrao tantum
modo cc/pitccontcgant,pr«Bfcrtimu-
bi rcdemptum minore prceio opus
moliuntur.

OyBH ^ p M O D V M ^ C'
fcrli arc44 metirj^&cxinde locarc opui

NE quispcrimprudentianoftrain
conducedonouoin pifcinis opc
rc^nos capiat fraudetqj : cxpcdit nofTc
ratiociniu,ad areas in pifcinis dimctic-
das,excogitatij,pcrquodlocatoru c6
dudorumqj fraus omnis cxcludit.Id uc
ro duplcxm ufu habctur, coriimq^ altc
riiFunicuIis^altcruarcoIjsinnititur.Fu
niculus duos & quadr^gint^ cubi-
tos in longum complcditiir ; Arco
la quarta partc minus , id efl; > cubi-
%Q^ dcccm ^fcmiir^m) comprxhen-

d 4

4i DVBRAVn.

dit.Vocantautetnpifciriarij arcolara,
locum iuxca Ijmitctn aggcris undicj
<juaclratum,& a fofFonbus in altitudi-
jiemuniuscubitiinfoiTum,ca longitu-
dincquoquo ucrfus,quamrtatimdixi,
liocclt,deccmcubitis,&fcn:iiflc.Atcj
hanc arcoIam,quiafrcqucntius, quam
adfuniculumopus,locatur & condu-
citur, priore ctiam loco fubijcicmus,
quo quanquc precio locabimus, lu-
ftum igitur prccium in fingulas arco-
las iimiti aggeris coniundhs, habentur
quatuorargcntcinummi,ciusgcncris,
xuius^riginta numcro, unum noftra-
tcm aurcum nummum ad^quant : uno
^mplius argcnteo nummo proximus
arcplarum ordo accipit , rurfus uno
plustcrnu3ordo^acficdeincepscxtc-*
ri quoq^ordincs fubfcqucntcs,unius
fcmpcr nummi acccfsione intcduntur
«quifsimarationc.Quidcnim^quius,
quam vt cum laborc audo fimul ctiam
mcrccsadaugeaCur.^^Cercumcflautem,

operas

DE PISCINIS LIB. II 4%

opcrascondu6litias, quanto longiusa
lin^lte progrediuntur, opiisc^condu-
(Sumfuo ordine pericquuntur, tanto
maiorcm cxlongiore fpacio capercii-
laslaborcm;Scd nc hic quo<^ fraus&
impoilura interueniat, rur^uscxador
aduocabiturjquicubitumunaq; rcgu-
lam fabrilcm,qua ccmcntarij pafsun m
pauimcntis larere Aerncndis uiuntur,
in promptu habcat.Etiprcquidcm cu-
b\tus,lntra cauum arcj! dcmifius,conti
nu6 oftcndct, aa fatis ad (uam menfu-
ram area fit deprcfla.-RcruIa uero ,an ae
qualitcrabomniparteiithumuscxarc
ola cmota cucdacj Tantum dc prima
locandi rationc.Atalcera quxexfuni-
culo dacitur,uc priorc ell: fubtilior , ita
nonnilipcritioribusinhocarrificioco
gnita;fcn:)el cnim unaq^ fummam dc co
toopcredccidit, quiaquantum terr*B
cxtollcndo aggcri op^ fu\,ante explora
tumhabct, quamaggercxtolh incipir.
Sed&inillarationcdemonibanda/a-

^'4 DVBRAVIl

pllimum tlos uclimperltis ad compra?
hendendumfequemurexpcriraentum
idhuiulccmodicft: Vtnumcrum dua-
rum latitudinum m ipfo aggerc, in finc
videlicetfundaraenti>cum{upremafa-
ftisij componas.ExempIi caufa:li fafti-
gium in aggcre cubitos habucntlatitu
dinisquinop^ ipfam fundamentutn ex
ranone,quam antea oftcndimus^cubi-
tos habere quindcciin dcbebit, Fient
ex utraqj fumma fimiil compofita^ cu-
biti uigintijhorum dinadja pars cft de-
ccm,qux cum altitudine aggcris/id eft
quincfcubitismultiplicatajefficictcu
bitosquinquaginta.Eacj^rurfuslongi-
tudinefuniculi,ideft , duobus &qua-
draginu cubitis multipHcata ,efftcics:
bis mille& centum cubitos.Haflcnus
multiplicatio fuum habct prQgreflum:
hancfubdufiioconfequitur, qu« hic
6.1 per ccntenarium numerum,qualem
iina qi|«libct arcola g cubitos dimen
f^obtinet,§xtra ftmiflcs ,quihocloco

non ca-

DE PISCINIS. LIB.II '4^
«oncaduncin njftimauoncmfadi ope
ris.Centumigiturcoties, quoricshabc
riintotafummafupcriorcpofiunt, de-r
tradi ex rcfiduo numero ^ unum & ui-
gmti fupcrabunt ; totidcm igitur dicq-
musaggeremlongitudinis uniusfu^i-
culi^altumcj quinquc cubitis , arcolas
pofccrCjUt ad difl:am pcrucniat altitu-
iinismenfuram. NuncfipoCtoadip-
fasareolas (ordine quo diximus)calcu
lo, rationesfingularum fupputaucris^
<ieinomnium prcciura in unum numc-?
rura coaccruaucris, fict in funiculum
hunc confummatum opcr^prcciumji
aurci quatuor & argcntcinummino-
ucm . Atcjeo prcciolocari dcbct prs-
fens funiculus,deindealiusquifq5prQ
luoratiocinioiamindicato,Nififort&
^ccidcretjUt caritas3nr\ona; , aut diffi-
culcas opcrisfaciundi^quani&pe ioca
palMftria &fylulsimpedita obijciunt,
intcrucnicns , mutare nos legitimum
precium cocgcrit^tunciniquum noa

46 DVBRAVII

*ucritcoroIIarijnomincahquidadjjc«
rcjmox cciam cogitarc,uc nouus aggcr
ftatimcircumfcpiatur.

J> E ^ G G E R n CIR C VM

uatlandG, Cdp, 6

QVcmadmodum caftrenfis aggcr
aducr(ushoftiuminlulcum>itapi
lcmarius aducrfus impctumaquarum
circumuallarid^fidcrat.Ac ncfcio, an
c6 ctiam accuracius prxmuniri debcat
<ju6crcbrius,&Cneulli5ftatis induci-
isabincurfuflu(ftuum, uic^ tcmpcfta-
tum,afsiluur& oppugnatur. Eiusigi-
tur circumuallandi ratio rurfus du-
plcx occurnt,cxduob^ftru<!}urxgcnc
ribus conftituta.Vcriufq^ gcncris uoca
bulaaVitruuiomutuabimur,unumq5
eorum rcticulatum,altcrum inccrtum
appcUabimus . Rcticulacum id crit,
quodmodoquodamfcpisjpalosin pi
fcina conftitutos,arborum truncis,fti-
pitibus^jirrctit at^ implicat . Inccrtu

ucra

DE PISCINIS- LIB, I 47
ucrb,inquonuIlo diligenciore contcic
tUjfcdaccruatim tumulcuarioqjopere
ali^fuperaljas arborcs ponepalo^abi
c6t^,conll:jpantur,iclcj gcnus nunca
plaribus ufurpatur, noacam cclenta-
tis,quam ctiam firmitacis caufa. Scd u-
trumhorum gencrumtibiclegeris, ita
palos dcponas conflituasc^ , ut modi-
co rfttcrfcdiftcnt intcruallo, utproni
in aggcrcm (pro iitu uideliccc&forma
iprius)procumbant,utqj in tcrram fiftu
cis adigaacur,&tantafirmitudinc dcfi
gantur,ncquatiIoc6qj moucn qucat.
Non cnim uis aquarum fola, afsiduo
appulfu palos Iabcfadat,fcd fuo quoc^
tcmporc glacics oborta 5 &cum ipfis

fulispcrgclua,qua(iquibusda uincu
is,conncxa,(ubeuntcfubico fluminc
cxtumcfait^laj&ipfainaltumtolliiurjCC
unafccumuallum & fcpta attollic,ac
totumnonraroopus didoluitdifapac
^.Q^ocircamagisprobandumcftco-
uiiumcorum^ qui percnmtaci conlu-

4t bVBRAVIL

lcntcS,^(axopodus>quamMigno,uat-
lum conficiunc . Quantumuis cnim 11--
gnarium confolidcs opus > nonlongcJ
tamcntemporcilludpercnnabit>ucli
fluftibus laxatu , uclab humore corru-
ptum.ucl fi alia ralamitas dcfuent> ipfit
uecuftatcputrcfaftu. Ac (axa maximc
firmas ad «tcrniratem habcnt uircu-
tcs > fedcumnonubicj locorum adfic
faxorum copia>atcj ubi ctiam illa adcft
mulcos tamen magnitudo impcnfa-
rumab sedificando lapideo uallo detci:
ret: abfurdum non fucrit:,ijs^ qui aut
{ponte,aut neceflitatc, adfyluas cbnfu
giunt::,deIedumarborum demonftra-
re,qi-a2aduecuftatcni magisautminus
habiics,pr«Efcrcm in huroorc habencur,
dumpnus monicimihi fint pifcinanj,
ut loca m pifcmis aperta om.nsa,ad qu^
pifccsfugammedicancur, deniionbus
fepibus obfepjat , uinciantcp cannales
confibulis ligneis,ncloco ccdacaut dc
hifcant.

DE PISClNiS LIB.Il ^^

(IV.AE NU^M M^ TB RI1£ ^
adfepta pifcwarum mctoU idofiea Cap. y

1N pifcinis Qucrcus ufu ovjumx ad
cunda prorfus opcra,cbqu6d /.nc
uitijs diutifsim^ pcrenG.i: ,Lue aqui?
imoierfa , fiue tcrra adobruca fuenu
Proxiraum, ad perferendam in huroo-
rca:tatcm,locum Abicsobtinet , eac^
rationc ad cannalc3,quos in pifc;nis ^^
geri fubfternimus , cxtruendos ,poit
Qucrcum roaxime Iegitur> fimilitcrad
cmbolum crigcndum , uulgo Statili-
numappellamus >columcllam uidcii-
cet iliam cannaU fupcrftantcm , oric^
ciufdcra iniccSam, ne aquas cannalisni
fi nobis uolentibus permittentibus<^
uclhauriat,uclcuomat»Coram adcra
ciimaggcrabimofolouitiatusin pifci
na mca Blanenfi inftauraretur • Ibi
me cxfpcftantc cannalis Abicgaus
terracrutus fuit libro & ligno ir^ ui-
rens, ut cxiftimarem , nott pridctn
fcpultum fuiflc, Ecce tibi l proxima

So DVBRAVir/

moletrinafencxfupcruenitjintuittiscj

anaaletn:huac ego,inquit,antcannoa
circitcr quinquaginca obrucndu hoc
loci meismanibusadiuui.CuiTkadhciC
fubriderem:haudnugor«inquit>Hcre,
ftatimq$'.ndeabLcnsmuicum,acpau]6
pod reucrtens,adduxit trcs prcccrca (c
cum compariascace tcflcs>cadem dc (c
nedia cannalis commemoranccs.Venic
tandcm mihi in menccra » mc ncfcio
quidiuper hac reinPimianishbris le-
gi ilc, n ec m em o ria fetcl h c,q ui ppe Icdi
one repeteado, iftaapud Pliniu lib. 7!
uerbade Abiccefcrjpca,reperi: Traduc
& Abieccm circa germiinationes dccor
ticatam.,quadiximus,luna , aquis non
corrurapi.Seduiderinc,qui Phnio au-
thoresfuei^unccurAbicccm dccorci-
candam tradidcrmc:a pifcinarijs no-
ftfacibusftacexperimcncum, Abictcm
cumiuo corciccaquis dcmerfam, lon-
gius quam dclibratam pcrdurarc : du-
rac&AIausinliumore,duratPinus,Fa

DE PISCINIS. LIB. $i

gus, luglans ,lunipcrus . Iplumautenj
robunmagis in tcrra,quam m aqua de-
follum firmum habctur.Ediucrfo VI-
mus in perflatu diu incolumis pcrnia-
nct, idc6(5 ad incilia & fepta , & aliaixi
pifcinis necciraria,^ qucrcu dcficicnte*
admouet.At AcfcuIus,SaIix,&Bctulla
nccin afflatu,ncc iil humore idonca:,
quiautrobic^locorum celeritcrmarcc
fcunc. Becullam Plinius Gallicam arbo
rcmuocat,mirabili candoreatcjtenu-
itatc tcrribilcm magiftratuum uirgis.
quafi in Gcrmania',Bohcmiaqf , ucluti
indigcna , & uicinis circum regioni
bus non arborcfcat,
Xy E I N C I L L S E P T I S^
Emijfitrio, Caf?. S

Quid fintincilia,quid fepta>nemci
mehus quam lunfperiti doccbut
Mc igicur Vlpianus in libcllo dc riuis u
trumcjuocabulum diffinit;Incilc,in-
quicns^locus ell: deprcffus, ad latus flu

^ DVBRAVIL

ininuiD,cxco didus quod JncidatoK
Quippcincidjcurucl lapis,uclterra,uti
dc pnmuni aqua cx fluminc in pifcinas
agipofnt.Scptaiuntea, qu^ ad Incilc
opponunturaquas deriuanda»,compcl
lcnd^uecxflummecaufa, fiuclapidca>
fiuc ex alia qualibec matcria , ad conti^
ucndam cransmittcndamqj aquam,ex-
cogirata.Et quia non raro contingit,uC
redundancibus fluminibus ipfic aquae
fitmTinisfeptafupergrcffie, ^gg^^^ ^^^
<^inpifcinafuperueniant:finullupro-
pcEmiflariuraadfuerit , non cftcom-
'mittendum,utdefiat,fedper tcmpus
cur3ndum,utparatumilludcxtru<9:unx
i^habeamus,uclintcrius,patcfa(So iii
cxtrema parte aggcrc, eodcmqj palis, ti
gni5,tabulisrobuflis,aducrfusimpctus
aquarum pr^munito,ucl cxtcnus,iux-
talatus aggeris perpctua fofla duda,
pcrqualocuscfluuiopatefcat. Quip-
pc non aliud cfl: Emiirarium , quamlo-
cus patulus,pcr qucm aqua fuperuaca

lica^

DE PISCINIS LIB. III fi
tica e pifcina,aut Iacu,ftagn6uc j cmitic
tur.Hinc Suetonius dc Claudio C^fare
Ffecic/mnuit,& cmiflarium Fucini la-
cus,porrum(j Oilienfcm. Hxc de «di-
ficijs & fubitrudionibus pifcmaruni
didafufhciunt.

L I B R 1 T E R T II

Prooemium.

NEfolonominepifcinaSjCquoduti
cp ficrec fi folo nud6(^ ^dificio il-
larum cotcnti eflcmus)fcd re quoqjip-
faillaspofsidcamus, opuscfliaqu^edu-
flu,opus & pifcibus deduccndis> ut
noua uelut colonia,nouis fuiscj colo-
nis implcatunalioquin, fi altero horu>
magisetiam fi utrocj dciftituta fucritj
mcrito irrid;>bitur.Quis enim fic agela
fl:usefl:,utnonridcatpifcinamaquis iu
xtaacpifcibuscarentem? Qualcmnu-
per Equcs quidam Bocmus adcaufas
sgcndas,quam ad pifcinas facicndas
aptior, dum bcatam hoc nouo fibi of

6 A

U DVBRAVII.

fibi officio captat ucculam, quafi uide-
licct pr«tcra^iones,bellifsiiTic^ qu6<5
noflctranoncs aEdificandipifcinas,c6
loci pifcinam nouam conftituit, quo
nullus prorfus manandsaqua^humor
nc afpirare quidcm ad cam potucrit:
lam hocfafto faris ridiculus , nili infU-'
peruerbisipfcmagisadhuc ridenduoi
iepropinaiTetjdri de fcacurigineaqua
rum,non Aquilegum,fcd Mofaica lcg«
diflcrit.-acccfsicdenirjadrifumhiccu-
mulus, quodidcm Eques uclutlupus
fruftrahians,fiiiepraeda dimiflTus cfti
ditc uidua, ibidcm enim boius ciT ubi
uidua! impcnfa,perierat, Quorfum ifta
utfub hocexcmpIoadmoncamur,qd
nobis fit fugicndum in conftituendif
pifcinis,quiducfcquendum:Nimirum
hoCjUtnonfoIumaggerc & ualIo,fed
aquis ctiam & pifcibus abfolutam ha-
beamuspifcmam:a duduigituraqu«
initiuJtequcntisnarrationis fumamus.

DM

DE PISCINIS. LIB.m $^
D E ^ (ly ^E D V CTV I N

pi/cwAS Cdp %

DVcuntur aqua! in plfcinas c pro-
pinquisfluminibuSjUcl riuis, fon
tibueqj <3c lacubus, tum pcrfolTas , tum
percannales^adripasfluminiswn loco
{uperiorc^ad incile dcpofitos, ut pcc
pronaaquxfuauidclabcntes^nulloex
tcrnoindigcantimpulfu.Namfi flumc
paricum pifcina libramento ada?qua-
tumfuerit,priefidio obicis cgcbit, qui
obcxmolcfua,ad utramqj ripam , qua.
altiuseminctoppofita^undamfupcruc
nicntcmpariterfuilineatatollatqj , ac
mox illam cogat, prono fimilker lapfu
inpifcinamdecurrcrc.Caeterum fi flu-
uiusinfralibramhumilius dcpreflusia
6uerit,quamutullo cuiusuis rciobic-
ducxtolli queat, rotamfubiimicrcm
cura fitulis aut modiolis aquam hauri-
entibus, inalueo fluuijconftitucmus,
quximpulfufluftuum uerfata prxfta-

« 3

^i DVBRAVII

bitnobis,quodopuscritad ufura : fiii
nihil horum ficri iniqua pifcinas & fiti-
culofa pofitio pcrmifcnt , dc coelo
aqus pctendas cxpcdandxq^ erunt, &
ubi ill« pcr tcrapeftatcs cura imbribus
fucl alias cum pluuijs fupcruencrint / x\x
largius dilJufas , quam clicibus , quam
fuicisjinpifcinasderiuabimus . Rcfcrt
autcmnonparum,cceIcftesnc,an mon
tanas,an campcftrcs aquasinducamus^
nam coclum,utinccrtas> ficctiampi
fcibus ftcrilcs>fundcrcfolct: Stcrilcsi-
tcrapleruncj montcSj&prsBtcrcaim-
pctu pr«cipitcs> at(j gclidiorcs , quam
amat in xftatc Cyprinus . At cx planis
campisundaproflucns,qu6dlcntoIa-
pfu prorcpit,qu6d folis calorc tcpct,
quod uario pifcium gcncrc rcdudat, id
circo omnium utilifsima ad pifcinas ha
bctur.Iamdudum uicinum diligo mc-
umin pilcinis colcndis uald^ cxercitfl
<\\xhd cum mc uiderct nouara inftituc-
ycpifcinamiidq^agcrc^utprojv-imum ri

uumfu^

PE PrSCINfS. LIB. m ^^
«ijm (ua fponte c montibus in pifcini
dcflucntcm,m pifcma concludercm,a-
mice &f^miliaritcr appcUans : Q,uiii
tUjinquit flumcn potius, quodpaulo
longlus practcrfluit j in nouam tibi dc-
ducis pifcinam/Rcfpondco, me obuio
paratocjhumorcuti malle , quam co,
quctn 6c labore &prctio rcdimcndum
mihi ellc uidco.Subridcns illc: T u ergo
faxo & glarca pifcmam^quam pifcibus
implerc mauis : nam quid aliud pr^-
ccps dc ardua pctra cades riuus , quam
faxa&filiccs, ftcrilescj arcnas, fccum
in ima pcruchatfCotra fluuius, inqt cu
Ct diucrforu pifcium alumnus, diucrfif
quocj & uarijs opib^pifcina tibi feciet
opiraiorc:Morc gclfibcnecofuleti ui
cino,ac bene mihi ucrtic cofilium.
Q^V U T E N V S £ T QJ^ O-

modo-^d^uA in pifiindm nouant
funt introdHcend^t, Cap.z

DVm crud', & adhucfufpcnPac rx
mol^ aggcr cfl,n6 amat nccj fubi^-

« 4

in DVBRAVII-

bitisnccjmultis , nccjc6tinctibus,a^
quisadobrui.EcfiatjUcaprincipio fta-
timuisaquarutn,incuinuadat:fimulfi-
etjUtaggerproptertenuitatc & aritate
fuamuiolcntia:aquarum relifterc nc-
qncat fed cribri modo diffluat , a-
quasfubindcpercplando^ uelutoneri
ol} nimium humorcm cedens , pra:-
ccpsprolabatur.Quiigiturdiuincolu
tnera illum fcruarc uoluncpaqlatim ct
pcr intcruallum > atcj ^d ccrtum mo-
duro^initio aquas intromittant. Paula-
tim idep.quia aquafcnfim & lcniter fcr
pcns,longe abcflab iniuria facicnda.
intcrualla porrohanc habcnt utilita-
tcmiquod aggcr nouus,altcrnatim fic-
cushumciSusqj, Cubfidit comprcfsius
&corroboratfirmius,mQd6ne nimi-
js undis complcatur>fatis cfl: ad dimid^
umaggcrisaprincipioftagnarcaquam
illud pra^tcrea utilifsimc dc cade aqua
riamrcftagnantcprajcipitur, ut illam
crcbra mutations rcnoucmus , nouis

admifsis

DE PISCINIS. LIB. III ^9

admifsis fluuijs, quimcatu fuo uctc-

rem aquam fubmpueant,ncG pat.iantur

utpartim cx rudiiScinculto piiciucBfo

lo,partim cxGtu&crudicatcarborum

quibiis uallamus &loricamus aggercm

uitium, amaritudincmc^, & malura o-

dorem,contrahant,quippchisrebus,

quafiucncnis, imbuti pifccs plcruncj

moriuntur. Rcrau4 utimihi contigic

narro , Extruxcram in pr^edio mco , cx

rcccns dcfeftis roboribus,& adhuc ui-

rus cx cruditatc rcdolentibus > Viuari-

um, in quo pifces uclut ici penorc lon-

gaeufionisgratia rccondcrcm, actum

ftatim inhibueram>nc uillicus ullos pi-

fccs uiuario,nifi bcneante permadefa-

dojConcredcret. Impaticns ille morac,

nonparuumCyprinorumnumcru cru

do uiuario credcre audct , poftridiecj

admereucrtcns,Cyprinosadunum o-

mncs,cxaquacorrupta, mortuos eflc

renunciat,culpamagnofcic? ucniam cr

rati,& tran(gre(li impcrij,orat, atqj im-

rfo DVBRAVII.

petrat>haclegc,ut raagis pofthac fobri
«iapiacmagisqjobcdientcr iufsis au-
lcul tcc, Hucui<^ dc aquarum producH
cmbus.

T> B F OE T V cr P R T N O^

fnminpt/cinasjuo tempore trdnsfsnndo.

AQuis iam quantum fatis eft in no
uapifcinarcrtagnantibus, fcqui-
tur,uc foctus Cyprinorum, cuius inpri-
inis caufa aqu« colliguntur > m illas ex
feminarijsfuistransferatur . Duoautc
tcmpora cius transfcrendi habcntur
tcmpcftiua,Veris & Autumni: Ac Vcr
nalc quidcm tcmpus adco eft tcmpcfti
uum,ut quamlibct tunc Cyprini aetatc,
fjuc anniculam,fiue bimam,fiuc trima,
citraullamnoxam,contrcdarc, &dc
fcminario in pifcinam tranjferre queas
At m autumno proptcr inftantcm hyo
mcm,&undasaUidu6 flu(9uantes,pcri
^ulofcfccerisjfi tcncriorem minorcm

cjbicn'

DE PISCINIS LIB. III ^i

t^bicnnio auc triennio tranflulcris . Ni

hilominus repcriuncur, qui autnmn&

Vcri antcponanc,hac indudi pcrfuafio

nc,qu6d Cyprini,q'j6 rciacuriuslcmi-

naria defcrant , & ad ipfas piff inas tcm

pcftiuius dcducuntur, eocclcrius pa-

bula ubcriora pr^cipiunt.Fortaflc noa

improbandaracio hasc uidcrcturi ii Cy

prinipcrhycmcmpAfccrcntuf . fed cu

illo tcrapore incubihbus fuis laccanc

conditi,nec inde ad folenncm paftuox

inuadapifcinarum,antc ueris m:tiura

progrediantur,quifieripotcft>utmpa-

fcedo antccedat ucrnales Cyprmos^cu

utricj codeteporc(ncmpcinitioueris)

deftmatain pifcinis comuniacj pafcu-

aaffedet/Proindc mihimagis proba-

tur^cos, quib^ Autumnus pUceCjCX ne

Ccffitatcpoti' ,quam cxutihtate»ad eu

dcm Autumnuc5fugere, quonia aho

tepore tantani cogcndse colligcndac-

^aqux inpifcinas pr«fcrtimmaiores>

f otcftatcm nonhabcancCsterum ubi

ii DVBRAVII.

copia humoris in Vcrc habcri potcn-,
ibi mea fentcntia prisftitcrit, poft pera-
flara in autumnopifcationera,pcrrc-
liquuminftantis& perfcuerantis hyc-
mistcmpus, uacuasaquis pifcinas rc-
linqucre , ut hybcrnis pruinis , pluuijs,
gclicidijs^fcrmcntcfcanti quamcom-
mitcre,utafsidui* inundationibus col
kitefcant:quandoquidcmnon lutum
cft^fed ubcrpotius tcrr», quod Cypri-
nosopimiorcsfacit.Foetuiautc trant
fcrcndo,horamatutina,dies(j a uento
& tcmpcftatibus quietus,dcligitur , nc
calorcraeridiano,flatuc5ucntorum,ac
prxcipuc Auftri > corpus Cyprinorum
imbecillum ualctudincjtcntetur. Cura
dumpr^etercanc Dolia,inquibus f«e-
tus transuehitur,plus squo refercian-
tunnam fi idfaftum fueritjCyprini mu
tuo comprcflu attrituq^ deiquaman-
tur^uitasc^^ indc pcriculum adcunt. Vfu
pcritiores hunc modum in tali rcjjidhi-
bcnt , ut acquis partibus dolium diui-

dant.

I&E PISCINIS.m III e?i

dantfdimidiiimc^ eius aqua > alceru di«

midiumCyprinisiraplcanr,acqu6uo*

lunc fine ulla iniuna dcuehunr.Non mi

nor rurP cura,in doliis exinanicndis e-

ritaduocada.namrum quoc^ Cyprini

nobispcriclicancur, firemcre cxdolijj

uelucabieftijn rerramuelinlurumef-

funduncuriralurifueritjlinrcumuelrcri

culum ob os dolij pr«erenderc, fcnffox

cjindepirccsdccidcnrescxcipcrCiatcj

cxcepcos in aquam pifcinse paulo altio

tcm purioremcjdcportarc, ibidemcj

rcciculocxplicato,poceftateeisfaccrc

fua fponte au t natandi aut dcmcrgendi

Scd cum in rcm noftram maximc intcr

CtjUtprobatifsimum gcnus ftirpisinpi

fciniscIaufiihabcamus,ncinhacquo-

^jrcpcrinfciciamlabamur , clcftionS

probaciorisfoecusindicabimus^

Q^y^E S P S CT^NDsA l Nf

fietHndpi/cmds tyanfferendo^ f^ undefit
transfer€ndmSa[>. 4

^4 DVBRAVII

nlligentcr eft aducrtedum in Icgl
^^^^ dofoetu Cyprinoruni> nc exolc-
tusprotencro,neuedcgencrpronobi-
rifubrepatJrufiuqjnoSiquernexincrc
incntociusfpcramuSjdcfraudet.Ergofi
gnageneroli ,&bonasindoIisCyprmi,
h;schabcto:Sicaputcxiguum inerit,fi
ocuhemiflitij,fi ucntercapaciordifleii
tiorc^jfi pmn^,& fquams no lute^ aut
lurid*e i^d nicidiB & fubcandids, totu
deni<^ corpafli quadratum magis, qua
longum jpparuerit. Nam qui uaftum
caput circumtulerit^tenuemcj inglorli
us aluum traxerit,aatquieandem inte
peiliuo ouorum femme completam
habuerit , {quamasqj palore infecerir,
hic uetuseft,& d^gcnerjatcjlongea pi
fcinisfjmmouenduSjquianec ad fagi-
nam^necad incrementum appofitus._
Nonrarotamenctismprobatusin fuo
locoCyprinorumfoetuSjfiex meiiore
flatu deteriorem fortiturlocum, dege-
ncrafjfuccum oblitus priorem . Idcir-

coquotics

t)E prsciNrs. LiB.m ^

co quoticsforis ill« noftro srepara-
tur,nunquam cft ab oraculo piicinino
rumdcccdcndum>quomoncaiur,utfo
cundofluminc foetum Cypnnorum i
nobis cmptum in pifcinas deuchamus,
idcft>dc2ditiorclocoinplaniorcm,de
frigidiorcin tcpidiorcm, dc rtcriUore
inubcriorcm .Itafore, uthanccuram
no(lram,ubcrrimus at<^ laudati(timu5
pinguiumCyprinorum pifcatus con-
fcquatur > dummodoadlic in pifcmis
adimplendis modus.

<iysANTVS CVIQJVE
fi/ctn£ Cyprinorum numermfit
contrihutndws, C4p,$
lr\Roximaa delc6iuCyprindrumdtf
J[ bec cfle cura de numcro,qucm cui
c^ pifcin^ jP modulo (uo attribucrc c6
ucniatjHc fi numcroCyprinoriimaio
reiUaSjquam qucalcrc ualcac oncraue
riSjte quocj difpedio onercs:graciles ul
dclicct cx famccctecspifccsjgracilicti
accccui pceciodillrabcdo.rmiuiio mi

U DVBRAVII

irainorcm illis numerutn afsignaueri^^
ne cx dcteflu pifcium , rurfus pr«(cnci
fcriaredamno, cum liceat ucrumcpin
commodura uicare adhibito uideUccC
(quem^oporcec)unicuiq5 pi(cin«Iegiti
mo numero.Quid cft auce,cur pifcina-
ri) ucl in hac arcc. agricolis & Vinicori-
busconccderedcbeanc, utnonfimili-
tcr acq^ illi comprxhcnfam fcminum
fummam,quam pifcinis credicuri funt,
habeanc?quando paricer^acqj illi periu
gera, femencem in pifcinis facianc . Eft
ueromulcolongius laciiiscj pifcinari-
um>quamagrefteiugerum. Namhoc,
quemadmodumnos inagrismetimur,
duodeciminlongumfuniculos, &du-
oscanciiminjacumcompledicur. Acil
ludalceruminpifciniSjUiginciquoquo
uerfus funicu!os(quorum quidem lon
■ gicudinemancea dimefi fumus)cfficit*
Quumigituruniusiugerihaclongiore
dimenGonemagnicudinempifcinaim-
plcucric , Cyprinos ad alcndu m adole-

fccndum^

£)EPISCINIS-LIB.in if

fcendiimcj dcftinatosCfi modo pingue
loluminfundo fubHdcric) quinquagi-
es fcxagenos , hoc cft . tcr millc Cypri-
nosalcrc non incomode potcrit ; hic
dcniqj numerus pingui iugcro, tanqua
lcgitimusrcmpcractribuicu^minorali
quant6mcdiocri,minimusri1acro*Sic
dcinccpsjn minoribus ctiam pifcinis,
cuiuispartiiugcrijproratamcfifufsec-
ius portioncmaiorcm minoremc^ riCi-
mcrum, utilociconditiopoflulaucrfti
dttnbucs.Non autcm tcmcrc fit, cur pi
fcmarij fcxagenarium numcrum,inrc
ccnicndis ad pifcinas Cyprinis Luciis-
q5,prcccr c^teros fibi afTumat.Scd ccrta
fubeftratiOiquamobrcidfaciatiNem-*
peirta>qu6dlexagenarius alijs riume-
riscomnriodiusArithmcticarationcinl
plurcs diftribuicur* partes . Qu« rei
quantam opportunitatcmiri cmcndis
Uedcdisqjuellumatim , uclpcr partcs,
pifcibus habeat>fuoquif(^lcnfufacilc
pctcjpcrcpoceft.Pnmumjguurfifcxa-

4t DVBRAVII.

gcnariu in duas xquzs parccs diuidas fi
cctriginca,parstcrua fict uiginti, pars
quartaquindecira ,qumta duodccim,
{extadece.Atc^hoc modo ultcri^ pro
grcdicndo,pars decima fictfcx,duodc-
cimafict qui^,quindccima quatuor,ui
gsfima tria,trigefima duo,donccpara
ulcimafcxagcnanjinmonade defines,
fincm apiius fccadi numcru faciat. Siuc
igiturfummacim,ucdixi,fiuc parcicula
tim diftrahcrc pifces uolucris , numcru
fcxagcnario adeamrcm commodiore
nuUumahuradabis. lntcrimcamcn&
illacommodicas maxime complcftcn-
da,quamfeminariadomicomparacaiii
(trudtacj folenc pifcinarijs pr^flarc.

feminaria Cyprworum domicon^
(iiruta debet haberc. Cap.6.

VErba Catonis fuftc: Patrcm fami-
hasucndaccm, n6 cmacecflco-
porcccUinfinulU aliapropagandas i^o

boiiS

DE PISCINIS LIB. m ^9

bolis caufa nobis adcflct, hxc fo!a fatig
magnauidcn dcbct, utnc foetum Cy-
pnoorum iom cmcrc cogamur , qucm
domi 8;ratuit 6 pcr mduflnatTinoftrani
habcrc poflumus.Scd multa prastrrca
aifarunt,qu«adhortariaicppcrfuadc-
rc dcbent pifcmari)s,ut,Cbi in fundo fu
ofeminaria comparcnt. Nam ubipro
copiadomcftica faccre delcdum foe-
tus Jicct^ibi nihil oblht, quo minus \U
lum maxime probatum nobis dcliga-
mus. Dcindcinmanunoftra fitum cft,
quotcmporcfoetumpifcari, & quan*
docundcmcxuiuarijsin pifcinas tcm
pcfliuilfimc trasfcrrc uolucrimus: quo
rum ncutrum facilc nobis contingct, &
illu m ahcno folo parabimusjfcd is cu-
iusfundus crit,fuo fibi tcmporejnoii
noftro.foctum pifcabitur,fibiqj a pifca^
tu probatiorcm dchget,nobisobtru-
det rcijculum : Hcus,inquiens , pro*
ximus fum cgomct mihi : tum non
raro ufu ucnit , uc nulla prorfus f(;«

f ^

70 DVBRAVII.

minaapuduicinumquouis prccioco-
mutandarcperiamus.Intcrdum ut rc-
pcrtaquocjnon cmiflc^quara cmifTc,
tucrit utiIius,proptcr raiiccUancam tur
bacxnououctcriqj ac rctdrrido foetu
pcrmixta.Quidueduratandem/quid
lumptus&impcnfa^rquid cstcrainco
moda^qu^pcregre ambulantc comi-
tariairoIcnt>nonncmalumnialoaccu-
mulabunt? ld<^ noftra prorfus culpa,
pcrquosflatjquominus domi confti-
tutafcminariahabeamus, undc liccat
nonmodolcuatosomni onerc molc-
iliacjuiuere, fedctiamquotannis ali.
quidcxucditofupcruacaneo foetu lu-
crifacerc.SagaciflimeVcrgili^depoftc
ritateftirpisnobisconfalicjinquiens:
Semper enim yefice:ac,ne poj} amifjk requirtus
^nte ueni» & fohole airmho fcrtire quotSnls^
DE P OS I TIONE SEMI-
7iariortmiCapi 7.

LOcus uiuarjjs, jfementi faciund»
deftinatis>nonitamoroie,uti raa-

ioribus

DE PISCINIS. LIB.III 7t

loribuspifcinis, in quibus iara adul-
tus nutritur Cyprinus,qu3critur; Sed ta
li^ uiuariainquouisfandiuelanguftio
r^recedu > modoriguo,inflitui rcde
pofrunt.Ncc cnim amplum tcrrz fpaci
\im,ncc9pricumualdefitum >nec folu
pingqela^tumc^jdelidcrat cumin hoc
duntaxathuiufmodiuiuariaparcnturj
utfcminacontincant,moxali6adubc-
riora pafcua trasfercnda , Animaducr-
tetamcndiligcntcr^utlocum fcminari
is arcnofura,non coenofum , dcligag;
quoniam ouaCyprinorum,qu2BCxmu
tuoattrituincoenumdccidunt>anima
ri,uelutaIutopr2focatajnequcunt,a€
folaiIIafacilcanimantur,qua2in uado-
fis dcponuntur arenis . Conftituuntur
autemuiuariaeodc plancmodo, quo
grandiorcs pifcinaj.-Nimirum aggerc,
uallo Joricula,cannali,cmifrario, & fc-
ptis.Nili quod pro modulo uiuario»
rum^modus quocjfubftrudionura &
fumptuum contranitur.Ouo uerb ma«

7% DVBRAVIL

tnaioretibiilloriicopiaparAucris^eoIo
giorc habcbis facultatcmdcligendiex
Cyprinisfcmma, quactuad incremctu
tflad fagma, uidcbutur cfletnagisido-
nca.Na alioin uiuario nafci*alio adole
fccrc,alio pcrghfccrc,Cyprin^ folct, ca-

3j ob caufam fcparatas etiam alijs loci«
cfid«rat pifcinas.

per clafies di(\mc\ioneXdp.%^
[y*^VcmadmodumPaufias. & caste
V Jx\ piftorcs ciufdem gcncris,auto
rc Varronc,loculatas magnas habere
folcbantarculas, ubi diuerfi iUis incf-
fcntcolorcSjitanosquocjjinlatifundi
jsnoftris,Ioculatashabcrcpifcinasc6-
ucnicns eft, ubidifparcs annis & uiri-
feus,pifccs jlocisetiamdifparibus dif.
clufos habeamus Jdcniminprimiscft
pifcinari js utilc ^ haberc foetum Cypri-
noru ita pcr pif cinas diuifum,ut ftatim
fclae.udc primijUdealtenus,ude tertij
5ni/oetuaepromat,ct quo quccjj poru

pfO

DE PISCINIS. LIB. m ri

pro SBtatc fua transfcrant.Pjfcibus dcia
ualdeconducct, utparc5uita& anni»%
cum paribus congrcgcntur,quo facili-
usperucniantadparcmincrcmentima
tuntaccm.Satisautcmeftin trcsclafTes
diftnbutasnos habcrepifcinas, utpri-
maGt.inquaprimam Cyprinorumpul
licicm cnutrimuS) caq^ mmimam poftu
latpifcinam, quiammimos continere
folet Cyprinos: In maiorem fccundaj
claflisjid cft,fecundi anni transfern dc*
bcnt Cyprini:ln tcrtiam, candcmq^ ma
ximam,nonaliu$5quamfagin2 dcftma
tusfcctus,cfttraduccndus,numcroccr
to,& pro modo pifcinx diftinflo,Nam
in illam rainime fortis pifcinulam,foIa^
matricesconcludimus.NonpIurcs in-
tcrdum quam trcs, intcrdum nouc aut
quindecim. Valdc cpim fcraxgcnus
Cyprinorumcft,acr«nta cclcritatc at-
tcritur,ut uifum oi^efallat,

f 4

y^ DVBRAVII.

A dmiflarios Cyprinos uulguj pU
jT^i^fcaiorum.Tcrdclloncs cpgnomi
nat^quodqaorc complurium piicium
tcrcndo , rautuoc^ contr^<3u , ucntres
cpnfric^ndo , folcrincm Hyn)cn«um
peragunt,'idc^ faciunt. uclAprili, ucl
Maio mcnfc.prout prius ^ut poftcrius
cx tcporc aquarum cupido,uencnum
3llorum,clicitur, Quainil:antc& ritilla
tcmafculus adco pknos h^woris la-
ileiipcruioscj mcatuscxhibct,utfi ucl
lcuiffimcaluu cius manu comprimas,
indctibi continupfcmcn clfluat.Oftc-
dit&fcmcllafubidcmtcmpus,mutua:
cupiditatis & uolqpt^tis figna , dum fo
lito magisaluum ouisinturgefccntcm
pr«fcrt3& quantum potcft marem c5-
fc<5):ansfricari,aluumc^ ouis rcfolucrc
acccIcrat,ScribicAriftotclcslib,vi.na-
turalis hiftori«;,tr^dccim fxpenumcro
& (ju^tuordfciga €f^rinos fingulas
iceminas aflTc^arhac i^uando iiardius
inarcs occurrdnt , u' ^Uas defiderio

naturali

%

DE PISCINIS LlB.ri 7$
H^turali accenfas , obuiam prodire , uc
ucntrcsmarium roftrispetant^femcn-
cjgcnicale,animandifoetusgratiaclici-
ant ; nam niG uitali mans fcminc,
ouaafpcrlafucrint,haudanimatur.N6
omnibus id cpncingic ouis in tanta
mrJ'titudiue,aIioquirep]crenturmaria
&ftagna,(uc prcdic Plinius) cum fingu
li uceri innumcrabilia concipian*". Au-
tore.ftidcmAriftotclcs, ouaCyprino-
rumfoetificofcmincc6ta(Sa,eadem di
% ad magnitudincm mili} excrcfcerc.
AtrimatuCyprinicdercuitalem fcetu
incipiunt, cduncqp ulcra annum trigcfi
n)um;C«tcrum hicpr^ccauto opus cft,
nc partus rcmpor?,ucl Perca pifcis,uel
LuciuSjintcrucniaCjquodillamoua rc
ccns cxclufa ftatim inuadat : rurfus Lu-
ciusin parcutniam animatUmhoftili*
tcr graffctur ♦ Huius adco Luci) fatus,
non ahter atcj Cyprini , attricu fcilicet
(imihtcrucntrium(ni(iqu6dpaul6 ma
turius,ncmpccircitcr xquino^liu ucr*

i 5

ji DVBRAVII,

num pcragitur,

SEMEINB CTPRlNVSMPlsa-

»U , an fApm (ut in m4rifit)pariat\^ Cap.io^

ACcumbcbantmcfe principis mci
Stanillai.proccrcs nonnuih pifci
nari) qualcs Ciccro Tritoncs appcUat:
inco conuiuiocam nullus fermcicr^
inocrcbrior,quamdepi{cinis,pcrcrc-
buifTct.rogat candcm unus ca?tcro$,do
partu Cyp"nnorum>utrum Gmplcxillc»
inannosfingulos, an multiplcx forcf
quiproximc afiidcbat j uidcrifib^ait,
Cyprinum fcmel tantum in fingulos an
nosjperinde ut Lucium , & complurcs
alios pi(ccs,parcrc • Qqifit igitur,in^
quitrog4tor,utinvnoCyprinorum{c^
minano,non duplicimodojfcdctiam
triplici uarictate magnitudinccjjfoctus
diftindusrcpcriatur/ Rcfpondctaltcr
ille,ncquaquam uarictatcm ciusmodi
jUincproucnire quodijdcm Cyprini
f«pius quam {emcl foetificar«nt, fed
quodcx «ifdcmjalij tcmpcfliuius , alij

feriuSt

DE PISCINIS. LIB. 77

feriuSjOua cxcludcrcnt : Nurantc fcn-»
tcntia>atcj c6 magis.quod cgo tunc c-
tiamunaaccumbcns,adconfirmaridu
hacopinione,rimilcquidda dc Thyn-
nis in mcdium adduccbam : Ariftotclc
tinquiens)cradcrc,foctumThynnamfo
xncl duntaxatintra annum utcrumgc-
ftarcjfcdquoniaparte foetuspr$matu
re,partcm tardius^producatjCxiftimari
codem anno bis prxgnantcm fiePobis-
cjparcrc.Ibi non ncmo tahum rcrum
ualdc curiofusinterpcUat > inquicns : fi
fcmeltantumCyprini quotaiinis pro*
gcncrant,fcircauco,undeaccidat,ut ia
uiuario ^in quo non multi Cyprini , uc
dchispoflJtdici, quod alij antcucrtc-
rint ahjs>fcd in quofolus maritus cum
fola coniugc attinctur conclufus,in co
tamcn aut duplcx, aut triplcx foetus>tc
porc diuerfo atqj diftanti edicus,inue-
niaturrNihiIhabcntibusc6uiuis,quod
adhaecrcfpondcrcnt:additidcm>fcn6
foluppcrfuafum haberci ttrin aiiUce

7$ DVBRAVIL

Cyprinum parercjfcd ncc cum co con*-
tendere uelle,fi quis dicat,cundem ucl
in Aututnno etiamfoetum cdcrc, quan
doilloc|uo<j tcmporealuum ouisgra
tiem geftarc acprasncndatur ^ fcd ccrtii
fe habcrcquodhuiufmodifoet' ucluta
bortiuus,fineuit4t^inc eflfunditur.Cur
igiturin mari,utvult Oppianus quin-
quies*utPlinius& Ariftotclcs fexies,
Cyprinicitra noxam pariunt?anquia
Vcnus corum minus hcbetatur, qui li-
bcriinmari,quamqui captiuiinpifci-
nis uiuuntf^nloci ipfius natura huic
quo^Tcccunditatialiquacxparte fub
feruit?iclqMod Ariftoteles credcreui-
fus eft librp quirito denatura animali-
um,itafuperhacrefcribens:Diuer(um
rcgionis fitum Jocorumcj difcrimina,
non folum ad hasc ualcjrc conferrecj
plurimum,utpifcesin unolocp,quam
in altcro, cxcrcfcant foelicius , non fc-
cusat^arborcs&ftirpcs/cdijdcm cti
am^ut alibifxpius coeant;pariantcp,aU

bi.

DE PISCINIS, LIB.m 7^

bi rarl' • Scd nimis longCloquor de Cy

priniSjUto dcinceps brcui»deLucijs.

LVCIt Oyo TEMPORE I N P i^

fcinas tcmptniuiffimc dtdth-

catuf, Gi^.ii,

FAciunc hoc cultores hortorum , ut
non prius inareas reccns confitaf
runcatorcm ire patiantur > quam uidc-
rint illas fuperuacaneis & mutihbus
herbis iam occupatas, ahoquin intcm-
pcftiuus runcator, ucihainfuperfcmi-
naprocuIcabit,nedum ut eruncct no-
xia.quanto magis nosfaccrc congru-
cns cftjnc Lucium,ftirpi$Cyprin«cU-
demat<5cxitium,nificum fucrit tcpc-
lliuum,inpifcinamdeducdmuSi ^foa
inquallibet/edincas duntaxat , quas
in tcrtiam claflcm ,ncmpc iilam maxi-
mam,repofuimus , in qua Ispcnumcro
wsu ucnitjutiiitcrucnicnte attritu Cy-
prinorum,2Btatc iam niaicrum, tot no-
uis,tamquc mulcis exundcnt pifcinas
fisecibusjutpafcuatacasmultitudinifub

^o DVBRAVll

ininifl:rarc,iionualcant,ac tuncigituf
maxiniepcrtcmpuSjdcducitur Lucius
qui orc& dcntc fuo nimiam lobolis
nou^Iuxuricm dcpafcatur.Promagni
tudineautcmpifcma^&foctus multitu
dincplures pauciorcsue Luci j in illam
admittunturjnec carctadmiitio ifta c6
pediOjproptcrca puod Luci) fuperfluo
foecuCyprinorumfatiati,n6mod6 ma
iusjfcd ctiam celcrius corporisfui in-
crcmcntumjcapiunt , atqj inde ma-
iorc Cjuo^^ prccio grandiores dluedu-
tur. Mcminiin fexaginta LucioSj hoc
modo,quoia{latimdixi,in pifcinis fa-
ginatos,preciummMorauia,quaterdc
nosaureosnumosfuiflcjtu cum Sigif-
muduS Poloni^ Rcx cuku prorfus &
comitatu rcgio(na ad tna millia equitfi
cumcomitabantur)cxGracouia,Vicn
nam fe ad Cscfarcm Maximihanu <5cad-
Vladiflaum fratrem gcrmanum,Panno
ni«atqjBocmi^regec6{eres,hofpitio

Cceliri;a pricipemco Staiflao axccpy

cflTcc

/

DE PISCINIS LIB. m «
«flcc . C«ccrum non ita diftu promptii
crt,qui fiat accidac<^,utin pi(cinis,qu;t
dcnullofluminc>autriuoundcLuciul
una influcrc qucat,fcd qux dc coclo ta-
tucn & nubibus humorcm accipiuntj
Lucius tamcninillisrcpcriatun
Qjr^S SIT OPIl^lO DE LVCt
is, cur/H4j]>onte inpifiitnisjuper'
ueniaat Cap.it
A nfirationcmaPhilofophisprodi
jf^^tam, unde nam Lucij lua fpontc

f>ifcinas introcant, no habco quam ucl
cm,ipfam intcrim opinionem quocp
tacitusfupprimam, quampifcinarijiri
uulgumfpargunt?Ego ucro hbcntiuf
hicopinioncuclidiotarumutar>quan»
utcumAchcn^o&Philarcho philofo
phiie ftudiofisaflirmarcaudca , pifccs
aliquandodccoeloin ccrram cum plu
uia pluifle . Ad nos (cilicec cius gencris
pluuiae^aunquampcrueniunc : acnoa
raroanaciculas adpifcinas noftras ad-
uolanti uc ingluuieas fuam ucifoecu*

ft DVBRAVIL

uelouis,tatnLuciorum^ quamCypn-s
norum,explcant,Propiorem itacjj ucri
liabecfpecicm/id quodpilcinari) autu
iiiant. Anaticulas duni femine lucio-
rum uentrem plcrtumj& adhuc crudu
uomitu ad pifcmas exonerat, fimul eaf
dcm pifcinaslemme illoegefto etiant
con(ererc,Luci6scjexcofacuanimari.
IVlircncurhdec illi,quiapudPIinmmdc
Ariftotele mutuantem ifladcperdici-
bus.noni lcgcrunt,fi contra marcs ftece
rint foeminajjaura ab his flantc pr^gna
tcs fieri.hiantes autem exerca lingua, iii
quic,peridccmpus xfluant,concipi-
Ijnccjfuperuolantiumafflacu^fa-pcuo
ce cancum auditamarculi.Hsc Plinius.
lamquiddeequis M. Varronarrat,fi
uacac audi:In foecura (ait) rcs incredibi
liscflinHifpaniajfedeftuera.Quodm
Lu(]taniaadOccanum,in eareg/ofie. tl
bicftoppidumOlyiippo^quiEdameue
toc6cipiuncEquas,uchicgallin2 quo
cjfolcac,quarumoua,Hypcnemia ap-

pcllanc/

DE PISCINIS LIB. m tf

pcllant? Vt nunc laccam gcntcs ad Bo-
ryflhcncm fluuium habicantcs ,qux fi-
hcullauanccaic (crmonisi quoticsad
nos iicnrjnr^ omnci adcucrant^pifci-
iia^jnruarcgiortapircaturgiriffiixiidc
nuofofr.iniri^fcd liuptc fpontc pifci*
bus dia$ , fiuccxtcrfcnohumorcifctt
cxccelcllj jntiuxu,cbortis,rcdundarc;
Scd n<r r j! faibdJo i\in » dum nouam &
inaOtatam opirtiortcftt cxccdentia rcfc
ro5fir.emdiccndifticiatttj& adinftitu-
iam narrandi de pifcinis fatioficm in fc
qucncih6clibeilo>metrafi^fcfam.
LIBELLI QVARTi
Proocmioluni;
On mihor cft uiftiis, quJni
quxrcrCjparca tucri.Cum
:giturih(jua!rcndisat(jpa-
•andis pifcinis , hadcnuS
ctJiiimjqaddi]gcntiafieHpotuit>c6tri-
tiimu5.par cft, ut iani dcintcps uidca-
niusjncbcncpartamal^fidbiidjlaban
iur^ii forte ratio nus 6l iolcrtia dcflituc

g

f4 DVBRJVVIL
rmt,qulbu8 rcs pifcmaria conrcruaturm
In primis itacj ratio crit aduocanda,
qua nofcamas,quid,&quomodo, ia
pi{cinistucndis,agendumnobisfit,dc
mdcfolcrtia cfficictjutfcdulo & fcit^,
bonocjcxitu^agcndapcragamus. Col-
Itgiturautcmratio.quam quisq^cufla
dicndis pifcinit pr^epofltus fequi dc-
bct,cxquibusdam piftrinanorum prx-
ccpttuncuiis, quas hos in hoc libcllo
quarto,pcrquatuor tcmporum inter-
uaUadigc{las>cxplicabimus:utfuturu5
pifcinarum Tutor , fcparatim fciat,

Suidci fitpcr ucrnum tcmpusfacien-
um,quidxi[latc fcqucndum,quid Au
^umno & hycmc curandum: & undc
{nclius,quam ab officio Tutoris aufpi^
cabimur?

VM OFFICrO TVTORIS
ptfdnarunt. Cajf , u

QVi cur« pifcinarum pratpofitus
fucrit^tria fibi potiflimu curada
auc iuat**Primu ca,qu2 adaquasf tinct

dcindt

DEPISCINIS.LlB.mr ti
deindcca, qua^ad pifccs,tcriia poftrc-
nnocuratotam complediturpifcinam
C'rcum aquas ifta funt obfcruanda > uC
ncunquamilla! ncccflariohumorcpU
fcinasdcftituant;ncu icpcntc cxceclo
proccllofo audad«,mudationJbus ag*
gcnofficiant,ncuc,fidiutiusflagnaui*
rint,putorcm & fitum noxium contra-
hant.At circum pifccs ifta procurabit^
ut matriccs in fuis fcminarijs , (uo tcm-
porcfcctificcntjUtipfc foetus tcmpcfti
ue,qu6oportct,transfcratur , caut^cj
intcrimdum transfcrtur, & trafictur*
&dcuchatur, utnumcruspifciu apud
dominum fubfcribatur, ut dcnicj pi-
fccsbonomodoin pifcinis nutriatun
Ncccmmnatura quod uult,(cmpcrid
perfcmetcfficcrcpotcft^fcdahquoticg
ab induftria opcrac^ noftra adiuuari d«
iidcrat.Hmc agroru& uincaru cultu>
hincarboruinutionc,hi»€pc€oru cdu
cationc, no fua (potcicd magis ab hu-
manafoicrtiajpueniic uidcm'.Cuiadft

1« DVBRAVII

ciXjCyprinorum quocj in pllcinis fagi*

na,nonnihildcbcc. Eas pilcioas (nam

hoctcrcioloco diccndumfupereft)cu

ratorcfepifsim^obirc oporccCt& quid

quoquoiocofarcicndum,uclmftaura

dum fitjprouidcrc.ScmpcrauCcmfacig

fupcr<^inpi{cinisadcft , quo farto o-

pus fit, ut quod ucl a ucncis , ucl a tcm-

peftatibus,uclauiolcntijsaquarum,fu

€ritintcrruptum,&fubindcprouifo,n6

quid damni ibidcm uolucrcs, pccudcs

hommcsfaciant.Nam ubicufiosabcft

inodo Mcrgi (quorum non unum gc-

nus)aduolantcs,mod6LutraBpifcma8

fubcuntcs, libcrepifccsdcprardantur:

aggcrcmucroproruunt&proculcant

fucs,boucs,cqui,paftumadpifcinasap

pulfi,tumimprobipaftorcs>con(cpca,

quibus fuga pifcium arcctur, intcf ucl-

luncacpcrlocaintcruulfapifccSjfugi

adornanccs, cxcipiiint. Idcirco cum,

quifc pifcinarum tutorcm idoncuprx

ftarccupit,ambularcftrcnueoportct,

^c dili

DE PISCINIS LIB, nil %P

&diligctcrcircufpiccrc,ncult«adpi-
fcinas iniidia! cu laccatjdum nc ita abu-
lec,ut cu opcra oAccarc uulcfuai uagec
potius ,anicrnicatcs^ & friuoia captcr,
quampifcinasuciliccrobcac. Scd lam»
poftcommunia,idcraTuioradparteii
niihi c(l cuocandus.

(lyiD iN VMHE tvtoreM

curure coHuematXap.z^

VErfane plufculum negotij circfi
pifcinascxhibctjatcjinmultasua
riascfcuras amo^um tutoris diftrahit:
quas illc tamcn ita difpcnfarc debet^ ut
caqu«differri* nifi cum incommoda'
ncqu€unt,in primis conficiat , ac dcin-
dc fuo tcraporc c«tcra.Minimc autcni
omniura diffcrri uoIunta!di{icia,& mu
nimenta>qu2aduallum^&fa:pes,&ad
aliafcpta,ucniuutin{lauranda. Quo-
circaprirao quo^tcmporc, cumfcin
Vcrc facultas opcris faciundi obtulc-
rit»TutoridcureC| ut quxuel a fludi*

ii DVBRAVIL

bus conuuira,auc uctuftatc uitlatafuc-
rint,carefarciat,mox ut opcram pro-
purgandis clicibusjulcig aquarijs Jof-i
fis,perqua$ niualis pluuialis^ humor
in pifcinas deriuatur,iaipcndat: poft a*
quaidcriuatas.utfcetum pcr claflcs pi
fcinarumdiftribuat,quoniam, utant^
diftumcftjtranflatio cuiufuisfoctus in
Vcrctcmpcftiuiffimahabetur, actunc
non dic folum , fcd etiam no<Su (quia
tiodiis magis quam dici tcmporc Cypri
tii pcr uoluptatcm attcruntur) ad pifci
na$ rccurfct, uidcatqf ne quis tunc illis
infjdictur.Quippc nonaiias exceptu
tacihorcs Cyprini uide tur , quam cum
uclutcxciinaraorcmruunt mutuum>
incauticj & pcragmina , circum uada
percrranc.Hoceodem Vcris tcmporc
curatorimaximepr«cipitur ut quoti-
cfcuncj ruic umbnfcrum uer.toticns fa
ptapifcinarum,in quibus Cyprinus a-
4ultuspcrghfcit>utrecludac , imbrcm
qucunacumflummibus^ hmum fccu

.&il€rcora

Dl PISCINIS LlB.im ?>
&flcrcoracxubcriorib'agnspcrrrahS
tib*,admictat . Nullii cnim hoc Cypri-
mspratjus pabulu rcpcrirur.ncc undc
craflcfcancocyus.Acceditfimulcxtur
bidisaquis ifta quo^pifcinis utilitas,
quod aducnispifcibus,cum fluuiotuc
afflu cntibus.bnc opera noftra & impc-
fa pifcinar adaugcntur.Nam puris & da
f^catis aquis durantibus, rarusinpjfci
nashofpitum pifciumadfluxus,coa-
tingit.

Q^V ID SITIN^ESTUTM
procurandum. Caf>.%.

COntriinajftatc faccrc curatorcm
dccctjatcjintcrprimaaccurarCjUt
clauflra circum pifcmaSiclaulahabcaC
omnia,nequaadit'mpifcinasprofluo
flumini patcat.maxirac uidcbcct tran-
quillo tunc & quicto flatu opus cfl Cy
prino.quaxftatemaximc.proptcrlrtif
iiima&libigratiffimapafcua^illoado^
lcfcit & pingucfcit , G modo ociorc paf
ci&Ncc cnim ab excrcitio : fcd cx ocio

C 4

€o DVBRAVII

rDatur.Idcoq^intcrclufis illo tempore
opuscftfcptis,nc unda rcccngpifcinaf
influat>ad cuius njcatum obcrretma-
gis quslm pafcatqr Cypriqus. Ac ne pu-
tcs folos Cyprinos cx inicrtia adipes at
lumcre:prodit Plinius ad Cadaram, ru-
brimarisinfulam > prsecipua cius loci
quictcbcluasadimmobilcm rpagnitu-
dincmadolcfc?rc.Thynnos ucro inta
tum pingucfcerc,ut dchifcanr^Quantu
autcm unda iugitcr manans Pyprinis «
ilatc cftaducrf^j tant^im piuuialeuitcc
afflucns grata &'amica>qua dcrcPlini-
us.TurfuSjffcitc 6? conCdcrat^,pifcc5
(inquit)modicis imbribus gaudent alu
tiircj.Quippc & harundincs > quamuis
ia paludcprognat«,non tamcnfincim
brcadolcscunt;& alils ubjcutj pilccs
in cadcm aqua affidui funt,nifi appluat
cxanimanturhaBcPIinius. Sed cumin
hoccodcracapitemcntio fadU fucrit,
paftionis & harundmum : prius dc ali-
nicnti«Cyprinorum,poftde barundi*

ne extir-

PE PrSCINIS. LIB. mi ^

nccxcirpanda commemorabiraus.
pE ^ LJME NTI S CTPAI*

norum, Cap,^

Iam ctfi pifcibuscommunefit omni*
bus,pr«ecipuam alimeocorum fuorii
partcm cx aquis caperc, funt praetcrca
tamen alijquoc^ cibifuocuicj pi(ciu
gcncri,fccund um naturam fuam,ueluc
proprij.Nam,utAriftotclestradit,C6-
gri,Murxn«jLupi,carne tantum uefcu-
tur,MulU carne & alga,Scarus alga tan-
tummodo,Salpa alga & ftcrcorc, Capi
toncslimo , Acne|)(cquaralios> quos
nuncperfcquinoncftncccficjipfeadc
o noftcr Cyprinus limp pafcitur &arc
na glcbac pcrmixta:cSc quanquam idcta
acarnc abftinct,lumbricos tamcn ccr'-
ra crumpentcSjCulices(5& mufcas , a-
quis fupcrupUtantesJibcntiffimc da-
pi8gratiaconfc^a^ur,adeo ut fipropi
ociofus ambulc;, auremc^ tacicam , du
infcdauenacur^adhibcaSiClar^ exaudi

S f

91 DVBRAVa

«s^ore illum fuo quafi pophifmata cd^
rc. Quidiftinftiusdc partionibus Cy*
pnnorumloquuniur.hanc cx mlt&it
paftioncm ,mod6«ftiuani,modD (u-
pcrnatcm,cognominant:quoniam fur
iuraucrlusin fjmroa ucl icllurc, ucla-
qua huiufmodi inlcda pcr «flatcm fcr
pant uohccntq;. iilam ucro altcram,
quam in fundo pifcin«,hmus , & arcn*
Cyprinis fubminiftrat,appcllant infer-
iiate,quia infcrius fita cft ,adduntqj pri
orc illa,quam hac poftcriorc , non folfi
mclius Cyprmos (aginari>fed ctiam car
ncfieritencriorcs.-nccid finc rationc*
quod ca,quajiucundiu8 fuauiuscffu-
muntur^molliusctiamtencriuscfnutri
ant- Non cflautcm dubitandum , quin
hycmcquoc^in latcbris akioris aquae
conditi,terrcno paflu aUnturjOuando
quidcm illcrum cubiha haua aht^r
tunc cxcauata deprchcnduntu,quara
fucs uo^utabra fua cxcauare alTolcnt.
V^)g^infqpcr frumcnto aqua macera

DE PISCTNIS. LlB.nn 9J
to ciquc potuijCjucm a Ccrerc uocav

musCcrcuiham dcflinato^ clauresia
ligncis uiuarijs Cypnnos pa<ci dccre-
uic . Prctcrea figarju crci^ , moriico
iorniscalorcadu(la,tracibu5qj oleifub
atSa,quippecxhocpa[vjiopinguius c-
tiam quimcx frumcnio,Cyprinusf*igi
nammduit.Ita^niirarnnteroum tauj?
non cft,miram Phni) diijgcntiam>uc
quamnc hocquidcm oici condiajcn*
tum,quo pifcium obfonia inccrdutu
condiuntur. cffugere potucnt. Sice-
nim.fed ualdcilridim,hbronono ,&
quafi pcr iranscnnam hancrem afpici*
cns . Guftu (inquit)olci maximc, dcia
modicisimbribus gaudcnt alunturcj,

JcinU dyundiHC,

SQlctarundopoft frequcntcs plu-
uias^d crailum Iztumc^ lolu iubeft

P4 PVBRAVII,

&modicipifcinisinnaunt aqu;r, cclo
ntcrfubonri.&poftcaquafuborta c6
ualucnt,mcliora Cyprinarum pafcua,
quxad uada& oras in pifcinis reperiu
tur,infcftarc, aliquotics totas pifcinas
inquibusexiguus huoiorincftoccupa
rcNam uisaquarum maior illam fruti-r
carinon llnit.Noucrunthoclolcrtio-
rcs pifcinaru curatorcs:quarcctiamfc-
dulocurantjutuclunpftatim fluxupi
fcinasaquisad iuftum modum imple*
anc , uel poft fubdudas aquas ut nq
quidhumorisiniliisCpradTcrtimgcrmi-
nationis cann^ru tcmporc) rclinquant
Difficilcautcmmalum hoc ubi prxui
luit in pifcinis cxtirpatur. Nam fi fcrro'
fuccidasjxtiorharundo, Ci faccinccn-
das,dcnfiorrcfurgit:tumlifolasadmo*
ucas manus,frangas citius, quam cucl^
las.Scd ncc uomcri facilc cedit,quia al
tiusradiccs in tcrram agit, dcnfiorc(^
tUas inter fecomplexuinnodat, quam
uc enodari exararic^ poffint. Sed hac

caodem

t)E PISCINfS. LiB.mr 5#

tandcmrationcincxitiumcius nonfru
ftraincumbcs,fiseftiuofolftitiopcrp!o
namaqjispifcinammonoxyloucdoy,
harundinctumfiilcc inuada$,itacade
falccmindcmctcndahariindinc rnodc
rans,ut intcrnodiaipfiusduntaxat ca,

?u2fuptcraquammcrfafunt,dcmctas
ictcnimutharundopcr cauam cala-
iniplagamcxhaufia aqua^quaruaporc
fohstunccftpcrcalcfada,non fccusm
tabcfcat,acfi tabificum bibcritucoc*
num . Admonct Plinius cx occiiltiffi-.
inaillarcrumintcrlcSympathia,utfdU
ciapponamusfiliccra. Vcrba Plinij ex
Lib.naturalis hiftoria?*JcVii).ifta funt: A
iuntfiliccs^circafdlftitiumauuifaSjno
rcnafci,ncc harurtdinc fcftas, aut cxar*
tas uomcri harundiric impofita.Simili*
tcr&harurtdincmcxararifilicc uomc-
riimpofitapraccipiuntJlIudctia,quo4
dc cxtirpandis fyiuis apud cundcm Pli
niuraIcgi,adfcribcrcnonpigcbic,qua-
do firequcatcr accidat^utpilclnas in 00

$4 DVBRAVIL

tnoribusexcitemus.DicitigiturPlini-
Ue.Democritum fccutuSj cxtirpari fyl-
uasiupiniflore,in (ucco cicut«cuno di
e m iCeratcfparsiscj radicibus . Satij c
ratdidjmdea?(liuis opcribus > nifi in
cadcm ^ftarc Cyprini mala intcrdura
uaictudmc tcntarcntur.

nQfHm.C4p,6,
A VthoridePliniuslib.nono,mor-
jf^bosuniuerfagcncra pifciumnon
icntircucrurn xgrotarc fingulos, mani
fcrtumfaccre aliquorum macicm, cu
in codem gcncrc pra^pingucs ali) capi-
ancur;<Sc dc Siluro:Silurus(inquit) cani
cul^ cxortufyderatur,& aliasfulgore
cofopitur . Hoc & in mari acciderc Cy
prino putant.lmo haud dubie conftat,
Cyprinos in mcditcrraneis quocj pifci
iiis,uiciusfydcris afflari& marcckcrc
acnonnunquamfincullorcmcdioco-
lopiri , pr«fcrtim fi fulgur illud clara,

incidic

DE PISCINI5. LIB.rm 97
incidit , quod dolia cxhauric uita^ig
opcrioicntis , & quo matrcs grauidac,

f)artu cxaniraato,uiuunt, citra ullum 4
ludincommodum. Carterumquocici
Cyprini non cx fydcrc , fcd cx uiciata
corrupta(jinpifcinisaqua,infcftacurr
aucfi quando obcxiguum humorcni
malcualcrcincipiunt,aducr(us ucrunt
quc incommodum,largiorum noua-*
rum rcccntiumcj aquarum fubmiffio»
ualdc commodat. Intcrire autcm piw
fccsfi in cxigua nimis aqua diutiui ita.*
bulcntur,non alitcr quam c£t^raani«
xnancia.fiincxiguoacreclaudantur^cX
imiui animahum natur^ indagator A«
riftotclcitcftiicft. QuinCaccidac^uc
ucl ahundc pifcibui immincat pcmici*
#i>ucaVcrbafcoin pifcinai proicdlo»
auc 4 Cyclamini radice , quam idc6
ij^tfjHifcfPMf cognominant,aut a ladcTi*
thimali hcrba: > q uam aliqui capnnam
laducam, Cornchus marinamappcl-
Uc-cuncicem aihiimagii cxp«dict>qul

jt DVBRAVli.

aquas mutarc rcnouarecj.Hoc codciS

ladcTithymalijficorpus ahcuius in-

fcriptum,& poftcaquara inaruitinfcri-

ptiojcinerc confpcrfum fucrit,narrant

itaapparcrclitcras,utillas ucl adulrcra

qucat legcrc.Super h jcc. cxitiunt pifci-

bus arifiolochia moliturs fiquidem rc-

fcrt Plinius, fc coram ^pifcacoribus Ca

pani«econtufam>immixtacalcc jd ma-

rifparlam fuiflcj mira'<^ cupiditate pi-

fccs adudlaflc, ac ftatim cxanimatos

fluitaffe.Eft & cannabis fuccus amarus

pifcibusmortifcr,propter quodnos,

quim regidnibus noftris tum carnnabi

tum pifcinis abundamuSjlegc atc^ mul

fl:a uctamiis >hc cui liccat cannabjrti

iuxta pifcinas maccrarc «' Contra Apiu

omnibus pifcibus morbd labor^Ati-

l>u8>mdxitoccftiaIutarc,hoC ipfo Pii-

nio li. XX. in hsec uerba prodcntc*Piiccs

3UOCJ fi a?grotent in pifcinis, Apio uiri-
i rccrcantur • Nunc ad Autumnuni

propcrcmusi^

QVID

DE PISCINIS LIB, llir ^,

l^y I D IPJ ^VTVMNO

curdtoridgeridHM. Cdpj7
^l pifcatus in Aucumno ccflauerif,
j^fuericcpintcmpusuernum dilatus,
curaautumnaiisad plfcinasplus pcni
folaci) quam negoCi) prae fe fert.-Ncmpi
Aucupium^quodfcridefcanftrcs&a*
naccs,ad pifcinas in autumno conuola
tcs,non linc uoluptatc prxbcflt. Quan
to cgo («pcnumcro affici gaudio,quan
ta l(jcitia cffcrri aucupcs a pifcinis rcucr
tcnccs fpcdtauijCUmhcro corira cap-
tos anrcrum,ucl ainatumj,manipuIos ve
ccnfcrcnt, cumcp uiciffim hcrus coru
aucupmm^quafircmplaufibilenijiloii
uocefola>fed nonnulldprxtcrca auft*
rioadditoapprobarctjUtcfca Cali uc-
lut incfcatijlibcntius aucdpium rcpctc
rcnr,pcnumc5 dominifubindf mftruc-
rcnc.Habectamcn&ipfeauCumnus cu
ramadpifcinas dquis&Cypririis com-
pletaspcculiaremrquam qui per tcm-
pus cur^torcsobicrmt,plurimum futtf

h

lo, DVRRAVII

ro incremcntoCyprinorum confcrut»
Ea cft,ut antc hyemis aduentum , aqu»
cxpifcmisjmarginumtcnusfubducan-
tur,utilliipfimarginc5aquisdenudati,
ficcaticjpruinis & gclicidijs hybernis
ferracntetur.Scd caucto,nc cufu^uaca
ncis aquis , neccirarias quo(^ cx pifci-
nis fubducas.-multo cnim fatius cft| fcr-
mentacarcre,quam dc falutc pifcium
obinopiam aquarum pcriclitari,pr«-
fcrtim fi hyems immineat, dc glacic &
niuibusaltioribusfufpcda.EodeAutu
no fxpcimmcnfum coelo ucnit agmen
aquarum:fac igitur>ut fcptia & cannali
bus cmiHarii ^c^ rcclufis cuiuis pcr tcm
pus occuiras tcmpeftati,antequam il-
la fuper ucnicns , calamitatcm aliquam
fccum pifcinis affcrat.

VE HTEMsAH FISCIN^RVM

pro curatione, Cap. 8.

NOnfunt, quangcfleuidcatur,nc
hyemc quidcm circa pifcinas Hal

cyonia.

-%■

DE PISGIN.1S LIB. lill iq;

cyonia.Nam glacids ipfa,quaBjtranquiI
Iitatcm tunc& fecuritdtcm tutoribus
pifcinarum poUiccri putatur, quia cir-
cum undicj rccSos & claufos tcncat at-
quc cuftodiatpifccs.-magnum ^^ fe pc-
riculimctum minitatunncmolc ui(;lc-
licct fua &cralfitudinc pifccs in pifci-
na ftrangulctjdum facultatcm hauricn
dilibcrc,rcddendiqjfpirit«m illis adi-
mis.Nonrarocnim duobus pcdibus^
&c6amplius,altaglaciespifcinis incu
bit>ad candemcj altitudincm nix ibi-
dcm fxpius adaufta animam pifcibus
pr«cludit,fi curatornon intcrueneriti
qui&niucmcompluribusexlocis pi-
lcin*Bfubmoueat, & fcrobcsinijfdem
locis,pcrfc(Sa Iecuriglacic,adapcriatj
per quos fe uegctabilis aura pilces rur-
fus ualeat recreare . Signum euidcns im
becillitatis Cyprinorum habetur,fi ue
lutanhelantes ofcitantcscj , ad fcrobS
apertum conglobantur. Nam intcgri
&:ucgeti,autnufquam tunc compapcCj

h *

^o2 DVBRAVII.

autfi quandoapparcncfubitoinde di-
labuncur.Nihihn calicafu magis profu
crit , quamnouas cx flumincadmitterc
aquas,qu2B uetcrcs expellant . Spc<9aui
cgo nofifcmcljCum deficicntc fluminc,
noncffct,undeuetuscxpulfac pifcina
aqua,rcnouarerur,Cyprmoslanguidi-
orcs circum fcrobem oberrantes rcti-
culocxcipi^atcjindead uicinum flu-
mcnrcficiendicaufatransferri.Sedhac
, prouinciam obire in magnis pifcinis>
' inmagnaqj.pifcium multitudmc, quis
facile queat ? Forfitan melius ,Pctru$
Rofenfis,ProccruminBocraia nobi-
lifsimuSjboniscj literis eleganter excpl
tuSjfuis confulebat pifcibus, cxcogita-
tarnachinula,&rotis, quarum crcbra
ad pifcinas ucrfatione,uitium aquarum
quod cx longa quiete contraxerant,
belle pcrpurgabat,uircs(j ita pifcium,
putorcafFcdas,recreabat . Supcr hxc
'cuftoshybcrnotcmporc inuigilct, uc
uefturas opcrarias, quas coloni noftri

cxmorc

DE PISCINIS LIB. im ic;

cxmoreobeunr,indeuchundamatcna
adpifcinas farcicndasncceflaria^ confi
ciat, tunccLim niucsadhuc fupcrfunt,
cumqjtrahis adhuc iph coloni utun-
tur.quibus multo expeditius,quam pa
Iuflris,robora fubuchunt.Nam uerno
temporemagnacum n oleflia abagro
&aratro auelluntur. Quidigitur ficri
quoquo temporis interuallo adpifci-
nas conucniatjiamjUtopinor , didunx
cftfatisfuperqj.

L I B R I Q_V 1 N T 1

Prxfatiuncula.
3 Vintus & ultimus rcftathii-

ufccfabulxpifcmaricC adl',
c^terisCqucmadmodum in
comcedijsfieri foIct)la!tior,
quia exitu iucundiffimo pifcinarijs cx-
optatiffimocp clauditur.*Nempcqu«-
flu & lucro,quod ex pifcatu & pifcium
diftradionc proucnit ubcrrimum. Vt c
nim non moerct Agricola cxmcflc,nec
uinitor cx uindcmia.fedpotiusambo

fo4 DVBRS^JI,

litantur^cumfrudum (qualem maxi-
ine coriuenit cx laborc capcrc)pcrcipi-
antiTta pifcinariusrefcrtara nummis ex
bifcatu thccam nummariam rcfcrcns,
Ixtumcanit plauditc.Igitur primo de
fii{catu,& de his quaf ad pifcatum pcr-
<in^nt,diccmus,moxquc) pifces mode
adpifcinas ucnundatur,dcin qucmad-
fcodum uetcranex pifciria» reftituan-
ianpoftrcmo (pro coronidc)adijcic-
inuSjuiuariaSalarura^ quoriiam fluuij,
qulcircum arcerii rubram raanant,fefl:i
tiamciusgencris pifdum nobis copi-
amfuppe^itarunt;

t)E TEMPORrBVS PISC^NBT^

^ y^** intepifcdtum inflrumenta (unt

pr£lyarand4, Cap, t .

iHiUcandiinpiicinisduotcmporacfre

I tcriipeftiua^ucrnumnimirum&au
*^ , * . ^ . j. ^

tumnalp, lam antca indicauimus , cum

da ftranflationefeminum Cyprinorum

roqucrcmur^fimiilcj oftcndimus , utru

co-

DEPISCINIS.LIB. V ioi

cbrumtcmpus alteri prxflaret.Scdfi-.
uc in autumno,fiuc in ucrCjpifcatus c6
tingatjfac ut inftrumcnta,quaj in pifca-
tumopusfunt.anteparatahabcas^qua
pifcaruncipiaSjncpofl in ncgotionc-
gligcntcrincoepto^fine exitu turpiter
hiercas.Intcr prxcipua autcm opus cft
ucrriculisminimumduobus, upoma-
iufculo,aItcro minufculo . Illud laxiori
bus macuhs dcbct cfTc contcxtum ut
tcnuiorcs pifccs tranfmittat^ac folog
grandiorcs cucrrat dctincatqj: hoc co-»
ntra&macblis & nodis contrahitur^
foetum Cyprinorumin pifcinis, ahofc^
minorisincrcmcntipifccSj&quos Ari
flotclcs xy^is uocat,quafi fufancos di-
cas>quia fufim rctibus capiantur, irrcti
at : deindc pbft irrcritos intcrccptos^
pifces.opus cflfoliis,& uafis minimiinl
bifariamdiuifiSjUtinalterisaiptiLuci|
inaltcrisCyprinifcponat,tatifg diiucl
ibi ftatim diflrahut uel dilati aduiuaria
& fccluforia plairilris & dblijV qu«

h 4^

10« DVBRAVII

CmUitcrutfolia adcflcdebcnt, pcruc-
hantur.Nam minorcs pifciculos in naf
fis^&qualiis^aqua dcfiscatiore dcmcr
fis,rc(ftc inclufcris , Itaqj quallos ctiam
& naflas comparatashabcrcoportct,
^pr3*tercacribra& inccrnicula fora-
raminibus crcbris pcrtufa ^utaquam
continuo pcrcolcnt, ac pifccs>quos dc
promcrc cxfolijs uolumus,contincanc
nc fi ipfis manibus illi fa;pius contin^a-
tur contrc(ftcntur^ , iniuriam cx frc-
qucnti^pntadu accipiants ucncantc^
obcandcmvilius.Et quoniamin pifci-
um minutorum ucnditionc mcnfura,
nonnumcro^utirnunuafcula quoc^ad
ccrtammcnfuram dimcnfa,qualiafunc
urccolijurnul^jcorbuk^ut ad manum
habcamus curabimus , cuftodcmcj in-
tcrca,dum pifcatus durat, pifcinis ad-
mouebimus,quiin tuguriolo,cxftipu-
lisucUrundinibustcmcrccongcflisin
aggcre cxcitato,agat cxcubias , aducr-
iusinfidiatorcs&furcs.in codcmcj ag

gcrcj

DE PI^SCINIS. LIB. IIII 107
gcre,palos fuo ordinc con(litucmus,m
quibusuuidaa pifcatu rctia dcficcan-
•^alufpendantur^neillanobis* cxaffi-
luo in pifcjnis, ccenofoqjhumorcan-
tc tcmpus corrumpancur.

VE PISC^TV CYPRINORVM

^ LuciorumXdp.z,

INftrufliscomparatisc^ijSsqu^ dixi-
mus^&fiquaiuperlunt aIia,qu«no-
ilram mcmoriam refugcrunt ,tuma-
quis quoc^ de pif cina.ad qucm rcs po-
ftulat modum,fubdudis , maturii hinc
crt aufpicari pifcatum, hora utir^ matu
tina,fiquidem mane alacri magis ani-
mo,pifcatorcs opus aggrediuntur^&
pifces non modo tunc capiuntur faci-
lius , fed ctiam traflantur fi^curius , dic
uidelicctnonduma fole pcrcalefadto.
Interefle capturx,C iteretur pifcina,plu
rescj fccundo tradu,quam primo, tra-
hi,cxpIoratiffimcproditPlinius:ciusc5
rcihiecfortaflcratioerit » quodaltcro

h 5

ic8 DVBRAVIL \

tradu,magisquamprimo,aquainpifci
nis perturbatur:, maioremcj indc etia
oculispifciumcaliginc obijcit^ quan:
ut facilfe uitare illi infidiofos laqueoji
ualeant.Iadisdcriaorcplagisprimi ple
rumqj Lucij^ijdemcj maximi,in macu'
las incurrunt ,! quoniam auiditate
deprxdandifummisfemperferuntur a
quis,atcj idco iniurix magis etiam op-?
^ortuni,quando rctiaitcmfummisma
iore ex partc aquis innatant,qu«e ad cx-
tipiendos Lucios intcnduntur.-Contri
Cyprini,quifundumpifcin*Bamant,ini
tio minores,pofl:crius grandiores, illa-
qucantur.Quocirca pifcinarij ad quaj-
iiumcallidijquamadmodum Lucioru"
indicaturam ad primura ftatim iadum
pr^cipitantjita Cyprinorum dc indu-
flria procraftinant : cxpc^lantes > dum'
perado fcre pifcatu corpulcntilCmi eo
rum'cxtrahantur,quos cmptori obo-
culos diffimulitiis; uilioribus obtrudat.
Solcrti^B Cyprinofam argumcntum fu-

crit,

DE PISCINIS. LIB.V to^

crit,qu6dubimctuscxintcntisrctibu3
ingruit , caput rcpete coeno mcrgiit,uc
tanto procliuius cauda lubrica>& rctia
& pifcatorcs fruftrcntur.Sanc ipli pifca
torcs,cum & aiubtrahendis pifcibus x
grbmanusabftincantjOC fi diutiusin pi'
lcinamorantur.osrum diligcntcr ca-
ucnt>utnon proculccnt Cyprinos in
luto dcli»c(ccntcs.'idcntidem funtad-
moncdi urgcndi(j,utpifcatum maturi*
conficiant» Nihilautem maturitatific
ConfuHtjUtlccluforiaiuxtapifcinasco
flituta,ad qiiac uel ipfo dorfo uclhumc
risbaiuli captos at^ cxtraftos pifces
transfcrrc facilepbUunt: nam labra &
f61ia,nccmuItos cxcipiunt pifces,ncc
diu incolumcs fcruat,intcrimcj , quod
fane damnofumcft ,pifcatum inlon-
gum difllcrunt,

J) E S £ Cl V SORIIS ivx T J£

fifcinas cofjslituefidis.

tio DVBRAVII.

CJ^Iloci fitus ita competatjUt in proyi
j3n^^ fecundum pifcinas, fecluforia
Cyprinorum collocari queant;,non cft
dubitandum,quintalislltusproptcrra
tioncm dcfacili & ccleri pifcium tranf-
JdCione,km ftatim di(9:am,commodiifi
inushabcatur,Siriminusidfiat,ne fic
quidcm ab inftituto erit ccfTandu , fcd
alibi iocus adhancrcmaptus>acpotif
Cmum ad prsedium:,& fub oculis domi
nijUcftigabitur, & poftquam inuentus
illc fucritjfofsionibus in duos aut c6
amplius cubitos dcprimctunextende-
turqj in cubitos duodeuiginti,ultra ci-
traqj, prout commoditas & pifcium
frequcntiaexcgerit:Quippc ad eandc
frcqucntiam numerus quo^ rcccpta-
culorum djffinictur^fingulacj rccepta-
culaficfabricanda crunt,utripiscircu
undic5&aggcreconcludatur,atqj hac
unarcpifcinisdiffimiliahabetur,qu6d
inreccptaculispcromne, inquadrum
fpatium,«qualitcrfoluminfoditur,ri-

piscp

DE PISCINIS.ILIB. V m
piscf quoquoucrfus dauditur: Cutn
pifcin^ magna cx parcc patcanc,uado-
fiscp marginibus refl:agncnt,ac c<etcr4
pencfimilia:nam & fiftulas,& canalcs
&fepca> quibuspifciumfuga impedi-
tur,adcumprorfus modum^ad qucm
pi{cin2,recipiunc,tumpercnnem quo
que in propinquo undam dclideranr>
fcdquafcontincncerin fecluforiainfla
acalioqui finc pcrpccuo und^e rcccntis
influxu Cyprini multa,ut ficri folet/re-
qucntia in fccluforijs ftipati non percn
nant.Eifdem fccluforijs fcpcscircum-
ftruimus, ut pr^donibus aditumpra?-
cludamus:Nimirum,utucndamus5 no
ut pcrdamus,incIufos retincmus Cypri
nos. Intcrdumcj tantifpcr retincmus,
dum annona: pilcium caritasintcnda-
tur,idquod&rci,&uirtuti , &gIorix
cfTcpr^dicatCatoin oraculisluis^qu^
dc rcruflica cdidit.-Nosnunc racioac
uclfub glacic pifcan
dicdemus*

qVEM^DMODVM IN flSCU
nis congUciatisfit pifcandum. Crf/?.4;

Eucnitfepenumero diebus quadrd*
gefimx^cjui tcmpora ruajicx ibrcui-
orc longiord^ dierum adipalium inter
uallo,in iingulos , annos uariantjUt pi-
fcin^apudnos glaicic adhuc adftria^
repcriantur .Nc igitur co pQtifiimum
temporc, quomaxime opus-cft obfo-
narc pifcium obfonium, glacie Qbiftan-
tcpifcandioccafioucldifteratur^uela
inittatur,arripienda efl: ratio a uetuftis
quondam pifcatonbus , autore Aclia-
no ufurpata.Nam, ubi dc Eridano atcj
Iflro fluminibu?, Aeiiana&agit :in his
conglaciatis > dicit , pilcatorcs fmuo-
fum aliquem locum fibi dcligcrcjcuiu j
glacicmpcracutis fccuribus pcrfccent,
Jndecjglacieamota,locumcundcm la
cui fimilem cfficcrCj iadocj in lacum
amplo ucrricuIo,acluomore cxplica-
to,pifces uenari. Sic itcm in pifcinis no
ftriquoq^pifcatorcsCyprino8 ucnan-

tur,

DE PISerNTS. LIB.V tfi
tur primu glacLc ad exeipula , Cyprini^
excipiedijpropc cannalcm inftruda,
dircdisinquadru limitibus circumfc-
cantcs, dcincandc^Iacicm aut comi-
r/acntcs^autfiamoliripotcft>amolicn-
^cs:finhoruncutruficnpotcft.proptcc
gi:^icimagnitudmcm,immota illa rc-
linqacntcs,acnihilominus plagis pcr
apcrtos limitci fuptcr glacic cxplicatis
dcftinatupifcatu-peragcntcs.Haudus-
rcorncfimincptuSjfiindicaucro ^^j^
us , quam iaftauero , rationcs , quaf ja
huiufccmodi pilcatu fucrim fccutus
caquadragcfima,qua inuicftilfim^ prin
ccps noftcrFcrdinandusBocmoru Pa-
nonumcj & Romanornm Rcx, in Mo-
rauiaucnies> dcfummisrcb^ dclibcra-
turuSjZnoynisi omncs ordincs cotraxc
rat. Vt igitur tu,cum pilccs inccdebat a
nona,uicinos in pilcado antcircjmcos,
multasfimulopcrasadpcrfcccdainpi-
fcina glacie,altitudinc cubiti crafla^fe-
cunbus cxcrufcra. Fcrucbat opus limir

114 DVBRAVIt.

tescfinopcras diftributi ilrcnue exca-
uan coepcabantur>donec ali) coloni a-
liosinopcrcanteucnicntcs,glacie pa-
rum adhuc tempeftiue locis quibus-
dampcrrumpcrenc, indudaq^inlimi-
tcsaquarumlcaturiginc, opus ab ^lij.^
cotmuari jppter afpcrgine prohib^Jt
adcraatqui brcuiora fccuriummana-
bria longioribus mutanda cflrc fuadc-
rentjali) dolabram molcndinariam,gU
citfi pcrfringcndx coraparatam , adhi-
bcndam.Vtrumq^a mefadum efl:,fcd
in utro c^ ctiam molefla afpergo,& mo
ra odioufuit. Vcnit tandem fcrrx in
mentcmjG forte illa operiprxfenti ad-
hibica,commodius munere fuo defun-
gcrctunbene rcs ifta cccidit,SimuIac c
nim ferrxahquotallat«,operi(j admo
tae fucrunt,continu6 opusfirte ullaa-
fpcrginismiuria procederc, glaciescj
ierris facilc ccdcrc properabat,ita uc
iamnihilrcftaretaliud,nifipifcatus,ad
cjucra obcundum fua fpontc alacres pi

fcatorcs

DE PISCINIS.LIB.V uf
fcato/esaccingebat.Iadafunt nonfc-
mcl (uptcr glacie rctia, caflo fcmpcr &
irritoconatu.Hicpifcatoru nonuUi a-
quasiniimulabat, partim ut nimisad-
hucin pifcinaexudateSjpartimut uaU
dc liquidas & def^catas , idcoqj pifci-
busfacultatedeclinadi rctia prabetcj.
Alij rctiij epidromidcs accufabat,quafi
p6dcrclcuiores,quautimupifcin«{o-
lu, ubiCyprinilatitarct,fatis cuerrerd
poflent.Addit^ lut ad Epidroidcs cate
n^^ferrc^ fecftr^ aliquot proxime lirni;*
tcs in glacie erata^t?, ad coturbada &
infufcadacotisatq^fudib^aqua.Naul-
trafubduci illa, qua erat fubdu61:a,citra
inc6modu,cp ex pondcre glaciciiminc
bat,n6potuit;placuitpofth«credinte
grare pifcatu,fed ne tum quideillc fuc*
cedebat,propterea quod in tanta crafsi
tudineglaciei,contilibere agitari> lu-
tumqj, utrespofcebat,c6cirehaudpo
tcrat : iubeo inde ego , quatuor fimul
plauftraadpifcinaaducheda%ularilu

ti^ DVBRAVII.

tooncrarl, qux poftcaquam ad«cfla
funtjCoc^locicxoncrata, ubirctiaapi
fcatoribus trahcbitur.-Exclamacrcpe-
tc pifcatorcSjautargilia lc> aut Cypri-
iiosdetrahcrc,appropinqiiaLesc^rip«c,
ampKus ccntum Cypriucs minhcoap
plaufuexcuttuc magoascjjagurgratias,
aquae,lutoadue<3o,fcedaia».Iuuatmox
iterarc iaftu , itcrumcj ilie fatiS profpc-
rcccffit.poftubitertiu eude rcpetunt,
rurfus nih jl pifcium capiucjquia rurfus
iUidilapfifeinuadis fuptcrglaciefmu-
ofis occultabant. Forte in ipfo rcditu>
dumauriga? plauftra inania rcuchunt,
domumcj redirefefUnacpifcatores dc
nuoplagas cxpHcant, ac plures Cypri*
nos,quam antea utroc^ iacSu coprehe-
dunt: ftupetcs admiratione,aurJgas re-
uocant5plauftracj>,& cquos,per glacic
pifcm^cxagirari iubet.ipfi interim ad
pifcadu inteti.Quid opus ibcrbis^quod
nuilarationea(Icquebamur,idcafutaQ
de fumus ailccuti,ut fclici dcinccps pi-

fcatii

DE PISCINrs.LlB.V ..7

rcatuperfruercmur.Napifccs g ante^
fjncullomctufugaadornabac^ tucuc-
ro & ad ftrcpitu folearu , quibus equa
ru ungulx > & ad rtridorc cathoru,qui-
busrotaruorbesin plauftrisjdeuinciu
tur,cofl:ernati,omilfis fuga & latibulis,
admfidiasplagaru gregatim pr^cipita
bat,a pifcatoribuscj nfis extrahcbatur.
VNDE sACCIDUT,VT m^LIIS
ftjcink crafsiorcs^maiiis tentiioresjnterdiieti
am in cadem pi/cina captantur Cyprini. Cap'S.

DVbitarcno oportet>quin caufam
huiufcc uarictatis pr^tcr alias pr^
cipuam natura locorum {uflincat.Na fi
illa ahas tatu poUct u t corpora iuxta at
q^igeniahumanajUaleatcuariare^gdmi
ru, fi eade ui illa fua muItiforme,in bru-
ta quocj corpora cxpr6at?Sicaiit de ca
rc Ciccro in libro,que dc fato infcripfit
Inter Iocoru,inqt,naturas quatii inter-
fitjUidcam^ahioseflefalubrcSjaliospc-
ftilentesjin alijs cflTc pituitofo5,& quafi
rcdundantcs,in alijs cxiccatos atcj ari-

i >

0« DVBRAVII.

dos,multac|$ funt alia,qu« intcrlocu ct
locu plurimum difFerut. Athcnis tcnuc
coeIu,ex quo etia acutiorcs pu tatur At
tici.Crafsu Thcbis,itacjpmgacs The-
bani & uaIentes:H«c Ciccro . At Cmili
nos quocj ratione in Cyprinis nitimur^
uteosahoIocomagis,quamalio,jpba
tioresinueniricontcdamus.Boeniipri
raalocipalmaCyprinisin Boemiaue-
dicat,proxima Morauuterua Siefit».
Refertdeindequaliaquaalant:quippc
dulcisquaman:iara,tepidaquam fngi-
da , mclius nutrit Cyprinos,ficut tcrra
quo<5 glcbofa &fuccnlenca^quam exu
dla & arenofa.Mox aer ite craflus intcr
duatc^ibrifer, qudmppetuo fudus, &
ficc^,denic5apric^uadof*,&auetistra
quill^locifit^redudaciorcsacualetio-
rcs efficic Cyprinos,qua opac^tepeftu
ofus,&aquisprofiindus,utinque fol
agre penetrarc fo!eat:SoLinquam, qui
non ea modo quit extant , & fupra tcr-
rameminentjfedctiam ea,qu« infcrius

latcnt

DE PISCINIS LIB. V n^

latet,& aquis occultatur,fuo calorc fo
uct,melioraq5&uegctiorafacitjUtau-
tor cftTheophrafl^.Naquodinunaea
demqjpifcinaalijCypnnialijsfuccuIc
tiores repcriucurjid partim cx irapari-
bus Cyprinoru feminibus ex diucriis fe
minarijs in una pifcina traflatis , partim
cx folojin quopafcutur, alibi in cadc pi
fcina pinguiorc.ahbi aridiprc , ufu ueni
rcplcrucjfolet . Quanqno rarb etia cx
afFcfliione Cyprinoru quada peculiari,
cxignotanobiscaufaoborca, habitu-
doipforuc5mutatur. Similcgddaide
Theophraftus c6mcmorat,dehisqua5
monogena funtjunaq^ fortiutur appel-
lationcjquod alia tame coru foecuda ef
fc,aliainfoecLidauideant:utIliccquada
cflc fruaifera,quanda (l:erile,& Alnum
pariter,cumambx nihilominus florcl
cat:Iduer6ncraofereignorat,pifcina
quamlibet> q\ix rarius quam q^x fpiffi
us fuerit fcminib^ cofita c6pletacj,tum
fpecie corporis, tumfuauitate faporis»

i 3

iio DVBRAVII.

multo comcndatlores Cyprinogalere.

^L TEKNIS N^sAN IN SINGV-

lo$ annosj ddJinguliUPiJcittiUpifcd

rimdgU expediat. Cap, 6.

MOshicadpifcinasquafifolennis
rctinet,utinfingu!ispifcinis,qu^
nutriendis Cyprinis deftinatx fuerint,
altero demu anno pifcatio celebretur.
Nec enimuna^ftatebim^foet' pifcin^
creditus,necitefero|) trimusfaiis per

flifccre potefl:,fed minimuop' habet,
liennij fpatio,ad fagina & legitimu in-
cremecuaccipiedu.Idita^utftatimdixi
folcniterapifcinarijsobferuat. Praster
huc tame ufurpatu more Princeps me^
Staniflaus diu primus in Morauia acfo
lus^dificatafibi ad uicuMcdriciu no
poenitedapifcina,ucIutcx nouali face
rcillafibireftibilcaggreflruseftjquotan
nis candc obfcras ac dcmctes : hac fanc
ratione coplurescialix pifcinaj uilio-
rcs ad arce & oppidu, cui Vuifchcouo
nome,adcrat,n6 in alia re raagis fruft u

DE PISCINIS LIB. V ut
of«,quani ut foetu Cyprinoru fcmina-
rcntfoucrcntqj.-Easporro pifcinas lic
habet diuifas , utsqualcm eiinfingu-
losanosliccatexillisfcetu dcligere.De
ligiturcjfoet^ trimo nuqminor>Dcc ma
ior quadrimOjfed utcrc^ cx co numero
qlftaindole etadfagina appofita pfc
fcrat,quo mcli' celenusqjfaginetUiin
ftruatcjj opimis cpulis mcnfas lautiorcJ
ad quas jpptcr tepeftiua 2tatc,quadrie
nis autquinquenisinprimisuocat.Na
citra anos quatuorfluxaadhuccarnc,
ultra quinc]^ tcnacioreinfulfiorecj efTe
incipit.NectameidemStaniflaus folo
foetus dcledu efl c6tetus,fcd curatpr»
tcrca,utinfingulos Autunos pifcatus
pcragatur,utipfapifcinaafubdu<rtisa-
quis totam infcqu.ente hycmcad rccu-
pcrandasuircs,quas exhumorc «fliuo
amifit.na6ia,ucrnalirurf' teporcfuccu
letu Vcr naftu , & aledis Cyprinis ido-
neuprxbeat.Scdnificopiafoei^Cypri*
noruabudaucnSjh^cpjfcadiratiopa-

14

,i2 ^ DVBRAVII

tibijpfucrit* QuocircafiplureSjquim
una',porsideas fruftuarias in fundopi
fcinaSjitafacileafTequipoteriSj utqua
tanis?qualecxillis redditu accipias,fi
qualitcr iUas diuifas habueris, altcrna-
tim^ ex dimidiato pifcatu anuuminlU
tucriS*

DE CTPRINIS ^T> TISCIN^ S
diflrciheftdts, Cap,7

Cyprinijqui ad pifcinas,fl:atim ut ex
tracSi rctibus fuennt^uenales pro-
ponuntunaliquanto funt uendibilio-
rcs ijs>qui ex pifcinis in uiuaria tranfla-
tijdiutiusafreruantur.VtenimiUis ha-
bitus adhuccorporisintcger,gratiam
apudcmptorcsconcihat.-itaiflisp cap
tiuitatemdiminutus, pretium quocp
imminuit.Nihilautem facilius eft^qua
pifccs diflrahere.fi adfit cmptor,qui il-
los emcre uelit . Neq^cnim m uenden-
dis illis nouo aliquo iurc utimur, aut
quidquam de fanirate ucl probitatc eo
rumjinuicem fpodemus itipulamdr^,

cum

DE PISCINIS. LTB.V t^j

rum pifces rarifsime langucant , & gu-
fluapprcbareiilos^ucbmprobarc cui
uisliccac.AlicerautcmBocmi atqiMo
rauiCyprinos adpifcinas diucndunc»
Illi enimfuascmptoribus uafe prope-
modum urnali admetiuntur^cunftitu -
to prius in fingulas urnas certo pretio:
Ifliperfexagintanumcrantjquofcuni^
cxtrudunt ucnales.contendiintc^ certi
orem atcj etiam xquiorem uidcn fuam
rationcm , quam Boemorum 5 proptc-
rca quod numerus fcmj fibi in fumma
c6ftet,n6 ite mcfura,qu^ ^p impari Cy-
prinorumagnitudine f-Epiusillaipfam
fummadiuariat.Prctiiiin fcxagita Cy-
prinos fummu odo aureolos . minimii
fcfquiaureUjMoraui c6ftituiit :, pro fitu
uidelicet regi6is,au(3a uel diminuta li-
citatione.Siquidem ea partcMoraui»
qu?adfupcriorePannonia,ptinct>ubi
nuc Auftria eft,bis ter^ tato licctur Cy
prinos 5 quam in ca quae pertinct ad Slc
fitas, quiinlocum Quadorum luccet

i S

,z4 DVBRAVII

fcrunt. Non tame mihi ualdc difplicet
Slcfitarum ratiojqua in audione Cy-
prinorum utuntur , feorfum maximos*
fcorfam medioxumos>& mmimos,au-
iHonantes. Vetus cnim cft^arqualitatc
haudparercbelium :at in^qualitateni
difcordiarum non paruum eflc fomi-
tem» Statimemptor,&fincIitc,cum ui
ditore tranfigit,ubi pares ftatura Cyprc
ni uenundantur;Contra multum liti-

fat,fiina!quaIeS:,& in unamucluttur-
amminorcs cum maioribus confufo»
Cbi a uenditore uidet obtrufos : licita -
torcm enim tunc > qui minimos Cypri-
norumdigitoindicet,e6fcjdifsimuIa-
tis maioribus prctio minimo ut licca*
tur>apponit:uenditorediuer{6quima
ximo,propter cos,qui maximi inter csc
terosapparcnt. Inhocfane concordaC
Boemi.Moraui,Slefit*Bj>utLuciosucna
Ics,nonad menfuram, fcdad numcrii
fexagcnariUjUenu exponat , fimiliterq^
aliapifciuinpifciais turba mifccllanea

omncs

DE PISCINIS. IIB. V izf

ornnesparitcruarculisadmetiLfpoM^
quam ullo num^rcinc nriTicro.haud e-
nim facile cfl: iiuraero conjprchcn-
dererurba.Scdcumnonihil adrairano
nis pleriscjafTerar, accrcfccntlb'piici-
nisacpifciD^limu] quoc^accrclccrca-
nona? pifciu carit ate 5 ex^Jicada obitcr
rcddcndaqjcaufaciusreiciTcuidetiir.
cvRFi^T, vr.Avcris VISCI-

CAuiaeiusrcidupkx cfie putatur,
una domi natajalcera pcrcgrc alJa-
ta,atc^ utraq^, ut ueru fatcarnur.produ
eracxgula?intepcratia,qu9 ficut nuliu
efcaria» uoluptati,ita nec fumptib^ cb^
taIisuoluptascmit,modu tcrminac.In
dclitijs aut epuIaru,Cyprinu pafsim ha
beri,adeoialippiS:,quoddicit,& t6(o-
rib^ notu efl:,ut nc ipfi quidelipy : & to
forcs apud nos finc Cyprino lautiora
incantconuiuia:Vtprimorcspopuli ta
ccam 5 qui eandcm in icntacuia > pran-
dia, coenas & coijimcfrationes dillribu

u6 DVBRAVIL

nnt.Simlli intemperan tia ipfe populus
utiturjmefascjfuasCyprino^quotiens
haberipotcft,libcntifsimeoncrat . Po-
pulumurbanum ruftici fequuntur at-
qucimitantur , co potifsiraum tempo-
rc>quo nundmandigratiaoppida&ui
cos fubcunt, non antea rus mde rcpc-
tcntcs,quam Cyprino,c6cj carius redc
pto,ingIuuiemexpIeuerintfuam,quaii
nullus «que fapcret, atqj illc , qui ma-
gno cmptus eft.ita enim apud Martialc
ruftica quocj auis canit:
HHfHcafumpsrdtXi (juidrefert: firdpor idem*

Carior ejlperdixfcjapit illa magps.
Domiigitur pofteaquam tanta auidita
tcCyprmusab omnibusordinibus ap
p€titur,quid mirum, li quantumfames
cius crefcit,tantiim quotidie increfcac
prctium,certatim omnibus ad cmen-
duraeundcm concurrcntibus ? Quid
dcinde foris,nonne omnia fcrc p er Gcr
maniam fupcriorcm diucrticula Cypri
Aumapudaosemptumynon foliimoc

DE PrSCINIS- LIB.V 127
cuparCjfcd ctiam pifccs fc nobiliorca
anteire dcprchcndimus/Diuerti iam-
pridem in oppidum Alpinum , cui Ac-
niponti uocabulum,adhofpitcm,ab e
odemexigens.utmihifalarespifces ad
coenara apponeret.Ibi hofpcs,fi pifciu-
inquitjdefiderio tencris, ahquanto fua
uiorcs,quara Salares fint.tibi ftatim cX
hibucro: ncc cuncSatus adfert Cypri-
nos^paulo ant^cx Bocmia aducftos*
plenocj ere laudes eoru celcbrat :. nuc
cumCarpionibusBenacinis, nunccu
SalmonibusRhenaniscomparans^Mc
nihil planeaduerfante , qubd degloria
meorumpopulariumagi uidebam,in-
terim tamen pofccnte,ut dilatisin cra-
ftinumCypnnis>pr<jfentem mihi coe-
namadditisfalaribusaccumuIarct:Pa-
rcthofpeSjCoenam(jSalaribuS;,ientacu
lumCyprinis inftruit, initaqjrationc,
carius cyprinos>quam Salarcs «Bflimat,
quo ego per(pe6to,ad comitcs aio: dcfi
namuspofthacmirari , curprctia Cy-

it8 DVBRAVIl.

prinisintendancur,quandoplurisco$
apud perei^riao^jqaam Salares,«ftima
riuii:mu3,n6s<5 inde noa raodo ad
noaas pifcinas amplificandas > fed etia
ad uctcres renouandas , conuertamus.

n€& pifciij&reflitnantuK dtp^p.

HVmorpcrpecub in pifcinis reftag
nan:i,facit, utill^ antc tempus fe-
ncfcancrtuncautemfcnefcercincclligu
turpifcin2,cum ubere ipfo tcrrsefuc-
coc^&uiribusper concinuamaquaru
rcdundanciam exhauftis,ad alcndos pi
fccs minus habcncur habilcs ,idq^ mali
Tih plcrucj culpa cis accclerac,du auidi
ad re nimis fum^ pcrpccuis<5 frudib^
pcrpecuo ccia pifcmas finc ulla rcmifsi-
onc,aquis oncramus, oblici quid prx-
cipiac agricolis Virgihus,cum dicit.
KAlternis idem tonfas a^jlare nouales,
^t fe^ynem patiere ftiH darefcere campum,
Conducic aucem hoc pr^^ccpcumnoa
minuspifcinaniSiquam agncolis, ucpi

fcmse

DE PISCINIS.LIB.V u^

{cinsBuidcIicctfimiliceratc^agrircftibi
lcs ceilaacibjs noualibus rccrccncuc
&in[laurcntur.Fieri uero talis ccflatio
atcjinccrmifsioin pi(cinis Iblcc^pofl:
annumo^l-auum,auc decimum,idc(l
pofl: quarrum auc quincum lcgitimuin
pifcacum, qui biennioquolibct celc-
brari confucuit.nec diutius quics 'du-
rac,quamdum unusinfereuoluituran
nuSjhaudipfequoqjtuncflcriliSjfiqux
demlicctpifcinashumorcuacuas, fc-
mmibusfrugum confcrcrc>mcfsc(^ia
tcrim pcrfrui.hcctitempoftunam fta-
timasflatem pifcari, fi foetu Cyprino-
rum trimo dcficcatam recreatamqj pi-
fcinam rcplcucris.Cactcrum fi illx ipfac
pi(cin2mukisannis,mulcacj aetatc, a-
dco inueteraucrintjj ut uiribus pla-
nh dcficiantur , cftoet^cj reddantur,
nequaquam tunc fatis fuerit , uno
duntaxat anno rcquictas illas fcria-
tas^ rclincjuerc , fcd addendus cric
alter&tcrtius^us^ adubcrtatc repa*

f5a DVBRAVIL

randam,ita utpnmus.pifcinasmale af
fedaSjleui uomcre profcindat, largo
ftercorefaturet,atqjeoillasfemincc6-
feracquodinefFoeco etiam folo facile
prouenircfolet. Cuiusgeneris fcmina
funt tum Mdi), tum Panici , tum Lupi-
ni,alias ftercoris etiam uiccm praibcn-
tis^quotiensuc fimul cum fuo farculo
inaratur.Anno altero pabula iam ro-
buftiora (uicis in pifcina exaratis man-
darc:Tertiofrumentariafcmina quan-
tumuis pr^ualida fpargerc , firaulcp
incterepoceris:itafiet,utnuIIus iine fru
du annus tibi pr^terient,donec pifci-
na pen lionem folennem ex pif catu fol-
uereincipiat . Autore habeo Eque/l-
ris ordinis uiru longo ufu & experietia
probacum,femenuilu efle, quod fatu
melius pifcinas pariccr atq^ pifces opi-
met,quamfemen papaucns.fia maturi-
tatc fua in pifcina ipfarelinquatpapa-
ucr,ut ibidcm (emc ex calici bus effun-
dacfuum.Scddiucids forcafle Salares,

quam

t)E PISCINIS LIB. V iji
quatn dignauo corum fcrt>dijffcruntur

DE VIVARIIS SALARVMo

Cap.io

Olim iam ego Aufonio afrcntlena
Salarcm*cum piice appclIo,que
VulgoTrutcam cognominant.Sicuc-
roAufonius fabrem fuolibicolorcia
IVlofcIiafuadcpingit:
Pfirpuyeisq^ SaUy {ieiUtm teygdra^uttU.
Qiioniam alter pra^terca Saiar cft,&ip-'
ie flcJJulas uclut nobilitatis infigne ia
tergon pr^feren Sjfcd nigricantcs, quc
uos Getmani Asfchcnum nominatiji
VtercjporroSalardidusalaltatu cfTii
uideturjqiiia in pr^cipitibus torrenti-
busfublimitcrfaldtatjacprffcrcimpuc
puratusillc, qui bencalta fepca facilS
transilitjfed idcm clauflraperbelle pa-
titur,cum illc alter nigricantibus ftcllu
lisflellatus clauftrorum impaticntifli-
mus habeatur, protiniiscj ut cx aquis
fuis m aercm cfl extraft us^ moritur. Pri

m DVBRAVII.

ori igitur apud nos a pilcinarijs elegan-
tioribus uiuaria nuper infticui coepta
fi2nt,non lanein qdxftum aliquem, fcd
in lauciuamiCpuiarumo^ magnificenti-
am.Inftituendiaufcmeoruratio,qucd
ad longitudmem, & latitudmcm> or-
mamqicttinetjConfimiliterfcrefcle ha
bet,atq^fcckforiorum-dequibu^pau-
15 antc dixirAus,nifi quod uiuaria fala-
rum akiu s deorfum pcrfodiutur.Qua-
tbenimaltiusreftagnantaqu«,tai6di-
utuisrigorem fuuminfundo rctincnt
quod cft granfsimum falanbus. Nam
uc liquidas defa^carasq^ , ita frigidas
fempcr aquas dclidcrant 5 & foium in
fundo arenofum glareorumc}3>qualc,fi
non ad manum adeft , aliunde arena &
gUreaaducfta,confternidebet: Tum
r psuiuarijfilicepercircuitumprasmu
n n debcnc,non eo folum , ut ne tcrra
luSh'dat,nulIo fultaparicte,<edetiam
bUplarcS habcantfuaslatcbrasjin qua«
fepcr^fturadc tepcftaccs abdcre quc-

DE PISCINIS.LIB.V r.,

jnr. Idcocjjparictes rimofosacmufco

duntaxacuiridtintericclocoagmcnta-

tos,fdCimns,urpcr foraminum rarita-

tcs & per murcj uiriditatem,cadem ferc

copiadjucacndi m latcbras falaribus

fiaL,qua: fien folet,in alucis & npis flu-

ininum,inquibus.ubilibercft,!)bcntif-

fimc diuerfatun Debet autem fluminis

undaaffiduoujuanaralarum pcrmearc

quoniam plus obeft ilhs unda fiagnans

quam prodefl: mu( cus & glarca. Obcft

infupcreildamsftus t>ru'daaellarec6-

C'tatus, eum alij obieciu aiborum 8c

nbra arccnt.Quidam glacicm, quam

ifrigidandis ppculi^ per totam «fta-

icm mputeisaflexuant, uiuarijs immer

■7unt,fimulq5 famiper tenapus corum

^ccurrunt^nc ex illa aUcr in altcrius la-

icnam cffcraretur. Elcaappofitiffima

abcturfobolesCyprinorum, uel Al

.. urni,uclriualeshalcculap:namqui ic

cufculis minutim concifis^uc 1 alia car

n Caiaginancur^parum gratum habet fa

k z

il4 DVBRAVU

porcm: Vix concinnior inftitui, com-

inodiorcjhuiusccmodiuiuarioru Oc-

conomia potcft , quam cft haud mag

no fpatio abarccPardubicia> aProceri

b«^Pcrnftcynis inftitutatTrifariafunt ui

uariadiuifa,triplici9 uarictatc faJarcs

pcrfingula fcpatati . Inprimo uiuario

grandiores,utpotc hcrilimcnfe dcfti-

iiati,adnatant*InaItcro medioercs . In

tcrtio minimi,quia utricjin fupplemc

tpum dcfcripti,ut fibi ccrtus numerusia

fuo quo^ uiuario femper con^

ftcr>per continuamia

defidcratorum

lacufubftx

tUtlQ-

EPILOGVS

DE PISCINIS. LIB. V ^s
EPILOGVS.

H«cfcre funt,mi Antoni, qus dc pi
fcinis commemoranda in mcnte
mihiuencrunt.Nuncnihil aliudadmo
nendumfupcreft, quamut non foltini
boni,fed ctiam iufti patrisfamihas offi-
cio defungamur,quotiensinftitucndis
augendiscj pifcinis curam intcndimus
nequaquamnosad imitationemquo*
rundam componcntes.qui contempta
omni ajquitate,& praetcrca in colonos
fuoshumanitate,quidamcorumillosa
gris^alij pratis^ alij pafcuis^nonnulU to
tis pagiSjfubmouct cxturbantc^^ ut ipfi
inlocauiolentcroccupata fycccdant,
Pifcinasq^ fibi in alieno pro hbidine c6
flituant;quafi non liceat,fine iniuria &
incommodo ditioni noftras fubieftoru
utilitatiquem<^fu*econfulcre, qucad
rnodumuidehcet fibi coniulunt iuris
spquitatiscj &hum^nitatis cultorcs>pa

k I

n^ DVBRAVIL

ria nimium.fi non ampliora,ubi<5 loco
rum cum colonis fuis facicntes,hoc cfl
agros rertibiles^reftibilib^ noualcs ,no-
ualib' pafcuaIocapafcuis,prata rtgua
rguis,pc(antes.Qu6d fi facultas parpa
n refcrcndo non adefl:>tertiam ampliuf
quam accepcnnt partcm,in rcrum per*
Hiutationccolonoadijcientcs. Simcli
ora his nobis domi unde hxc dcprotoi
omniaoportuitinatafui(Iet,mcliorati
biIibcntifl]me,miAntoni:»dcprompfii
fcmus:Nucproopibus(utdicitur)moc
nia cfJecimu8,finullaforfitaa
rcalia,at ipfa intcrimno
uitatc,placitura.

FINIS.

m

l!